علوم العربية — الجزء ١، الصفحة ٧٩

( 5 ) ( باب افتعال )

در علم تجويد بيان شده است .

( قاعدة )

هرگاه فاء الفعل در باب " افتعال " " دال يا ذال يا زاء باشد " تاء " افتعال قلب به دال ميگردد ، مثلا .

" دعا " در باب افتعال " ادتعى " مىشود ، پس تاء قلب ب دال ميگردد ، و دال در دال ادغام مىشود " ادّعى " ميگردد ، مضارع و امر حاضرش " يدّعى ، ادّع " مىباشد ، و در قرآن است .

" لَهُمْ فِيها فاكِهَةٌ وَ لَهُمْ ما يَدَّعُونَ : براى آنان در بهشت ميوه‌ها است و براى آنان است آنچه ميخواهند - يس - 36 - 57 " .

و " ذكر " " اذدكر ، يذدكر ، اذدكر " مىشود ، و در اين صورت جائز است ذال و دال ادغام گردد و گفته شود : " اذّكر يا ادّكر " و در قرآن است .

" وَ ادَّكَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ : و آن زندانى كه نجات يافته بود پس از مدتى يادش آمد - يوسف - 12 - 45 "

" و زاد " " ازداد ، يزداد ، ازدد " ميگردد ، در قرآن است

" وَ يَزْدادَ الَّذِينَ آمَنُوا إِيماناً : و تا مؤمنان از جهت ايمان افزايش يابند - مدّثر - 74 - 31 " و علّت اين قلب چنان است كه در قاعده گذشته گفته شد .

( قاعدة )

هرگاه فاء الفعل در باب " افتعال " " واو يا تاء يا ثاء " باشد در " تاء " افتعال ادغام مىشود ، مثلا :