علوم العربية — الجزء ١، الصفحة ٧٠
( معانى باب مفاعلة )
مجازات انجام گردد ، مانند :
" قاتَلَهُمُ اللَّهُ : بكشد آنان را خدا - منافقون - 63 - 4 " اين آيه درباره منافقان است ، و مجازات كارهايشان نسبت به دين خدا هلاك‌كردن آنان است در دنيا و آخرت .
و بعضى مثال " يُخادِعُونَ اللَّهَ وَ الَّذِينَ آمَنُوا " را از اين قسم گرفته‌اند ، زيرا منافقان نسبت به دين خدا خدعه‌ها كردند و خدا در قيامت آنان را مجازات خواهد فرمود .
4 - از هردو طرف يك گونه فعلى نسبت به چيزى واقع شود ، مانند :
" جاذبت زيدا ثوبا : با زيد مجاذبة كردم در لباسى " مجاذبة از جذب است ، جذب : سوى خود كشيدن است ، يعنى من و زيد لباسى را گرفته بوديم و هريك سوى خود ميكشيديم .
5 - ظهور فعل از هريك در برابر ديگرى بى آنكه مفعول باشند ، و اين در افعالى است كه ثلاثى مجردش متعدى نيست ، مانند :
" صابروا الاعداء : شكيبائى كنيد در برابر دشمنان " يعنى چنانچه دشمنان در برابر شما صبر و پايدارى دارند ، شما نيز در برابر آنان صبر و پايدارى كنيد .
" شاعرت زيدا . با زيد مشاعرة كردم "
" كارمت حميدا : با حميد مكارمة كردم " مكارمة از كرم است ، كرم : هر خلق و هرخلق زيبائى است ، و ظهور هرعمل پسنديده را نيز كرم گويند ، يعنى : من در برابر حميد و حميد در برابر من اظهار