علوم العربية — الجزء ١، الصفحة ٥١

( 4 - دخول وقت )

يافتم خالد را ترسو ، وجدت مسعودا بخيلا : يافتم مسعود را بخيل وجدت سعيدا احمق : يافتم سعيد را بىخرد ، وجدت حسنا ظالما او مظلوما : يافتم حسن را ظالم يا مظلوم .

( 4 - دخول وقت )

فعل براى اين معنى در باب افعال متعدى نيست ، يعنى مفعول نميگيرد ، و فاعل فعل كسى است كه داخل در وقت شود ، و مادّه فعل اسمى است كه معنى زمانى را دارا مىباشد ، مانند :

" اصبحنا : داخل شديم در صباح : بامگاه "

" امسينا : داخل شديم در مساء : شامگاه "

" يربع زيد : داخل مىشود زيد در ربيع : بهار "

" اخرفنا : داخل شديم در خريف : پائيز "

" اصاف زيد : داخل شد زيد در صيف : تابستان "

" اشتيت : داخل شدم در شتاء : زمستان "

در قرآن كريم است : " فَسُبْحانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ وَ حِينَ تُصْبِحُونَ : پس تسبيح خدا كنيد هنگاميكه در مساء داخل ميشويد و هنگاميكه در صباح داخل ميشويد - روم - 30 - آيه 17 ) .

تمسون و تصبحون : صيغه جمع مذكر حاضر است از فعل مضارع از باب افعال .

و درباره قوم ثمود فرموده : " فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ مُصْبِحِينَ : پس آنان را خروش آسمانى گرفت هنگاميكه در صباح داخل شدند - حجر - 15 - آيه 83 "