علوم العربية — الجزء ١، الصفحة ٤٣٧

( چند مطلب )

" ذرّيّة : فرزند " مانند " وَ جَعَلْنا ذُرِّيَّتَهُ هُمُ الْباقِينَ : و فرزندان نوح را بازماندگان قرار داديم - الصّافات - 37 - 77 " در اينجا جمع آمده ، " قالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً : زكريّا گفت پروردگارا مرا از نزد خودت فرزند پاكى عطا كن - آل عمران - 3 - 38 " اينجا مفرد است ، جمعش " ذرّيّات " آمده .

" جنب : ناپاك و دور " در قرآن است : " وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا : و اگر ناپاك هستيد پس خود را پاك كنيد - المائدة - 5 - 6 " در اين آيه جمع آمده ، " وَ الْجارِ ذِي الْقُرْبى وَ الْجارِ الْجُنُبِ : و به همسايه نزديك و همسايه دور نيكى كنيد - نساء - 4 - 36 " .

" ضيف : مهمان " در قرآن است " قالَ إِنَّ هؤُلاءِ ضَيْفِي فَلا تَفْضَحُونِ : لوط گفت همانا اينان مهمانان من هستند پس مرا رسوا نكنيد - الحجر - 15 - 68 " و استعمال مفرد در قرآن نيامده ، جمعش " اضياف و ضيوف و ضيفان " آمده .

" ولد و ولد : فرزند " گفته مىشود : " هؤلاء ولد فلان و زيد ولد عمرو " جمعش " اولاد و ولدان " آمده .

" قريب و قليل " و مانند آن و غير آن از اوزان صفة مشبهة ، لكن سماعىّ است ، و در آيات مثالهائى دارد ، و اين الفاظ و مانند آنها براى تثنية و مؤنث نيز استعمال مىشود .

13 - در تقسيم سوم دانستى كه اسم يا علم است يا اسم جنس ، و اسم جنس براى قليل و كثير يكسان استعمال مىشود ، لكن بعضى از آنها را در صورت اراده واحد و اثنين با تاء استعمال مينمايند ، مانند