علوم العربية — الجزء ١، الصفحة ٣٧٥

( حالات اسم تفضيل )

شود : " اجدل شىء " " أَشَدُّ عَلَى الرَّحْمنِ عِتِيًّا : سخت‌تر است بر رحمان از جنبه سركشى - مريم - 19 - 69 " و جائز است گفته شود :

" اعتى على الرّحمان " .

و در بعضى موارد گرچه اسم تفضيل جامع شرائط است ، لكن بايستى اين گونه استعمال شود تا مقصود اداء گردد ، مانند :

" إِنَّا جَعَلْنا ما عَلَى الْأَرْضِ زِينَةً لَها لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا : ما آنچه بر روى زمين است آرايش زمين گردانيديم تا آنان را آزمايش نمائيم كه كدام يك از آنان كارشان نيكوتر است " گرچه " عمل " جامع شرائط است براى صيغه اسم تفضيل ، لكن اگر گفته شد " ايّهم اعمل " اداء مقصود نميشود .

و مراد از كلمات عامّة : در اين مبحث " احسن و اسوء ، اكبر و اصغر ، اكثر و اقلّ ، اعلى و اسفل ، خير و شرّ ، اهدى و اضلّ ، اطول و اقصر ، اشدّ و اضعف " است ، و غير اينها شايد باشد .

( حالات اسم تفضيل )

( حالات اسم تفضيل )

اسم تفضيل به يكى از چهار حالت استعمال مىشود :

1 - با الف و لام ، مانند " وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ : و شما برتران هستيد اگر مؤمن باشيد - آل عمران - 3 - 139 " .

2 - با كلمه من ، مانند " وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِآياتِ رَبِّهِ فَأَعْرَضَ عَنْها : و چه كسى ستمكارتر است از آنكه به آيات پروردگارش متذكّرش كنند پس از آنها روگرداند - الكهف - 18 - 57 " و گاهى " من " با كلمه بعدش حذف مىشود ، مانند :