علوم العربية — الجزء ١، الصفحة ٣٢٣

( دليل تانيت )

آسمان شكافته است " يعنى در روز قيامت " - المزّمّل - 73 - 18 " در مثال اول معامله مؤنث ، و در مثال دوم معامله مذكر شده ، و " سبيل " مانند " قُلْ هذِهِ سَبِيلِي أَدْعُوا إِلَى اللَّهِ عَلى بَصِيرَةٍ : بگو اين راه من است كه بر بينشى سوى خدا ميخوانم - يوسف - 12 - 108 " و " إِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الرُّشْدِ لا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا : و اگر راه هدايت را بينند آن را راه نگيرند - الاعراف - 7 - 146 " در مثال اول معامله مؤنث و در دوم معامله مذكر شده .

و بعضى اسماء شامل مذكر و مؤنث است و در آنها علامت تانيث نيست ، مانند " انسان ، بشر ، ابل ، سد " و آنها بسيار است ، چنانچه بعضى اسماء نيز شامل مذكر و مؤنث است و در آنها علامت تانيث هست ، مانند " حيّة ، سخلة " ، و اينها از قبيل اسم جنس است كه در تقسيم سوم بيان مىشود .

( دليل تانيت )

( دليل تانيت )

دليل تانيث يا در خود كلمه است ، و آن علامات ثلاث است كه گفته شد ، يا خارج از كلمه و آن چند چيز است :

1 و 2 - " اسناد فعل و ضمير " مانند " إِذا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزالَها وَ أَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقالَها 2 وَ قالَ الْإِنْسانُ ما لَها 3 يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها 4 بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحى لَها 5 : چون لرزد زمين لرزيدنش را ، و بيرون كند زمين دفينه‌هايش را ، و انسان گويد او را چه مىشود ، آن روز داستانهايش را بسرايد ، چون پروردگارت الهامش نموده - الزّلزال - 99 " از سه فعل كه به " ارض " اسناد داده شده ، و پنج ضمير كه به آن راجع است