علوم العربية — الجزء ١، الصفحة ٣١٣
( ابنيه اسم ثلاثى مجرّد )
مزيد فيه .
( ابنيه اسم ثلاثى مجرّد )
( ابنيه اسم ثلاثى مجرّد )
اسم ثلاثى مجرد را دوازده بناء متصوّر است ، زيرا فاء الفعل يا مفتوح است يا مكسور يا مضموم ، و عين الفعل يا ساكن است يا يكى از آنها ، و از ضرب سه در چهار دوازده حاصل است ، و آنها عبارت است از :
1 - " فعل " مانند " فلس : پولك ماهى ، و پول خرد فلزّى كه در فارسى پشيز گويند " و " ضرب : زدن " .
2 - " فعل " مانند " فرس : اسب " و " جمل : شتر نر " و " فرح :
شاد بودن " و " وجل : ترسيدن " .
3 - " فعل " مانند " كتف : شانه " و " فخذ : ران " و " ورع :
پارسا " و " كذب : دروغ گفتن " .
4 - " فعل " مانند " عضد : بازو " و " نجد : پهلوان " و مصدر بر اين وزن نيامده ، چنانچه در شرح نظّام گفته .
5 - " فعل " مانند " حبر : دانشمند يهودان ، و مائعى كه به آن كتابت كنند و او را مداد گويند ، و آرايش‌كردن ، و " صدق :
راست گفتن " .
6 - " فعل " مانند " عنب : انگور " و " صغر : كوچك بودن
7 - " فعل " مانند " ابل . شتر " و " حبر : زردى دندان " و " بلز : مرد كوتاه وزن چاق " و " اطل : تهيگاه " ابن قتيبة در ادب الكاتب از سيبويه نقل كرده كه بر اين وزن غير از اين چهار كلمة