علوم العربية — الجزء ١، الصفحة ٣٠٨

( كلمات المعانى )

يافت مىشود .

( كلمات المعانى )

( كلمات المعانى )

الفاظى است كه دلالت بر حالت درونى انسان مىكند ، و آنها را كلمات المعانى مينامند ، و بعضى آنها را اسم فعل محسوب داشته‌اند مانند :

1 - " افّ " كلمه كراهت است ، گوينده اين كلمه ، كراهت درونى خود را نسبت به چيزى اظهار مينمايد ، در قرآن است : " فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما : پدر و مادرت را افّ مگو و با آنها به درشتى سخن مگو - الاسراء - 17 - 23 " يعنى اظهار كراهت و ناراحتى نسبت به گفتار و كردارشان منما ، و در اين كلمه چند لغت است : با تشديد و بى تشديد ، هريك با كسرة يا فتحة يا ضمّة يا سكون ، هريك با تنوين و بىتنوين ، و گاهى حركت آخر اشباع مىشود ، و گاهى هاء سكت به آخرش ملحق مينمايند .

2 - " وى " كلمه تعجّب است ، و بعضى گفته‌اند كلمه تنبّه است ، در قرآن آمده : " وَيْكَأَنَّهُ لا يُفْلِحُ الْكافِرُونَ : شگفتا گو يا رستگار نميشوند كافران - القصص - 28 - 82 " اين سخن كسانى است كه آرزوى ثروت قارون را داشتند پس از آنكه به دعاء موسى عليه السّلام خودش و ثروتش به زمين فرورفت ، و اين كلمه در فارسى " وا " گفته مىشود با كشش الف .

3 - " هى " نيز كلمه تعجّب است ، و بعضى گفته‌اند كلمه تاسّف و اندوه است ، و با اين تركيب استعمال مىشود : " يا هى مالى : اى شگفتا مرا چه مىشود " .