علوم العربية — الجزء ١، الصفحة ٣٠٥

( اسم فعل مرتجل )

ميگويند ، و بعدش لام و ضمير نمياورند .

4 - " آمين " بمعنى " استجب : استجابت كن "

5 - " صه " بمعنى " اسكت : خاموش باش "

6 - " مه " بمعنى " انكفف : خوددارى كن "

7 - " بله " بمعنى " اترك : رهاكن " و بمعنى " ترك : رهاكردن " نيز استعمال شده .

8 - " هاء " بمعنى " خذ : بگير " و در آن شش صيغه حاضر به اين گونه آمده : " هاء ، هاوءما ، هاوءم ، هاء ، هاوءما ، هاؤنّ " و به اين‌گونه نيز استعمال شده : " هاك ، هاكما ، هاكم ، هاك ، هاكما ، هاكنّ " در قرآن است : " فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ هاؤُمُ اقْرَؤُا كِتابِيَهْ : اما كسى كه كتابش بدست راستش داده شود پس ميگويد بگيريد بخوانيد كتاب مرا - الحاقّة - 69 - 19 " .

9 - " بجل " بمعنى " يكفى : بس است " .

10 - " ايه " بمعنى " زد حديثك : بازگوى " و بمعنى " افعل :

بكن " نيز آمده ، در كلام امير المؤمنين عليه السّلام است در خطبه 112 نهج البلاغة " ايه ابا و ذحة : بكن اى ابا و ذحة " مقصود از ابا و ذحة حجّاج بن يوسف ثقفىّ است ، و بمعنى " اكفف و اسكت " نيز استعمال شده ، و از جهت لفظ " ايه ، ايه ، ايه ، ايها " استعمال كرده‌اند ، و گاهى همزة را قلب به هاء ميكنند و " هيه " ميگويند .

11 - " حىّ " بمعنى " احضر مسرعا : بشتاب حاضر شو " مانند :

" حىّ على الصّلاة ، حىّ على الفلاح ، حىّ على خير العمل " و " حيّهل "