علوم العربية — الجزء ١، الصفحة ٣٠

( علامات و زوائد افعال )

است ، و هنگام تكلّم از قرائن دانسته مىشود فاعل مرد است يا زن .

12 - ضربتنّ - تنّ علامت جمع مؤنث حاضر و ضمير فاعل است .

13 - ضربت - تاء مضموم علامت متكلّم وحده و ضمير فاعل است .

14 - ضربنا - نا علامت متكلم مع الغير و ضمير فاعل است .

اين چهارده صيغه ماضى ، اما چهارده صيغه مضارع :

1 - يضرب - ياء حرف مضارع ، و ضمّه‌اى كه بر حرف آخر كلمه است در اصطلاح علامت رفع گويند ، و رفع يكى از اقسام اعراب است ، و معنى اعراب و اقسام آن در علم نحو بيان مىشود . و چنانچه در ضرب گفته شد در يضرب ضمير هو نيز مستتر است .

2 - يضربان - ياء حرف مضارع ، الف علامت تثنيه و ضمير فاعل است ، نون مكسور علامت رفع است ، و ضمّه باء به مناسبت الف به فتحه تبديل شده .

3 - يضربون - ياء حرف مضارع ، واو علامت جمع مذكر و ضمير فاعل است ، و نون مفتوح علامت رفع است .

4 - تضرب - تاء حرف مضارع ، و ضمه آخر كلمه علامت رفع است ، و در اين صيغه مانند ضربت ضمير هى مستتر است .

5 - تضربان - تاء حرف مضارع ، الف علامت تثنيه و ضمير فاعل ، و نون مكسور علامت رفع است .

6 - يضربن - ياء حرف مضارع ، نون مفتوح در اين صيغه علامت جمع مؤنث و ضمير فاعل است ، و ضمه باء براى سهولت تلفّظ به سكون تبديل شده .