علوم العربية — الجزء ١، الصفحة ١٢٦

( 3 ) ( باب افعللال )

مصدرش بر وزن " افعللال " و " فعلليلة " است .

امثله ماضى : " اشمازّ ، اشمازّا ، اشمازّوا ، اشمازّت ، اشمازّتا ، اشماززن ، اشماززت ، اشماززتما ، اشماززتم ، اشماززت ، اشماززتما ، اشماززتنّ ، اشماززت ، اشماززنا ، اشمئزازا و شمازيزة : رميدن " رباعى مجردش " شماز ، يشمئز ، شمازة " است ، ولى استعمال نشده ، و " شمز ، يشمز ، شمزا ، ثلاثى مجرد به اين معنى استعمال شده است ، در قرآن است :

" وَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ وَ إِذا ذُكِرَ الَّذِينَ مِنْ دُونِهِ إِذا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ : و چون خدا به تنهائى ياد شود دلهاى كسانى كه به آخرت ايمان ندارند برمد و چونكه از غير خدا سخن باشد آنگاه شاد شوند ، زمر - 39 - 45 " " اشمازّت " صيغه مفرد مؤنث غائب است از فعل ماضى .

امثله مضارع : " يقشعرّ ، يقشعرّان ، يقشعرّون ، تقشعرّ ، تقشعرّان ، يقشعررن ، تقشعرّ ، تقشعرّان ، تقشعرّون ، تقشعرّين ، تقشعرّان ، تقشعررن ، اقشعرّ ، نقشعرّ ، اقشعرارا و قشعريرة :

لرزه گرفتن و موى بر بدن راست شدن از بيم و هراس " گفته مىشود :

" اقشعرّ شعره يعنى : موى بر بدنش راست شد " و " اقشعرّ جلده يعنى :

لرزش گرفت " رباعى مجردش " قشعر ، يقشعر ، قشعرة " است ولى استعمال نشده ، در قرآن است :

" تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ : لرزه گيرد از اين كتاب پوستهاى كسانى كه از پروردگارشان هراسان هستند زمر - 39 - 23 "