قرآن از زبان قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٩١
هدايت متقين
در تفسير خواجه عبدالله انصارى آمده است :
« و - هُدىً - در قرآن بر دو وجه است . يكى به معنى دعا ، و به بيان ديگر به معنى هدايت و توفيق . اما آنك به معنى دعا است آنست كه - وَ انَّكَ لَتَهْتَدى الى صِراطٍ مُسْتَقيمِ . اينجا دعا و بيان خواهد كه از هدايت در مصطفى جز دعا نبود چنان كه گفت - انَّكَ لاتَهْدى مَنْ احْبَبْتَ وَلكِنَّ اللَّهَ يَهْدِى مَنْ يَشاءُ - وَ تَهْدى مَنْ تَشاءُ انْتَ وَلِيُّنا و كذلك قوله - وَ امَّا ثَمُودٌ فَهَدَيْناهُمْ - اين هم به معنى دعاست كه ثمود را هدايت نبود . وجه ديگر هدى به معنى توفيق و تعريف است كه الله به آن مستأثر است و در قرآن دويست و سى و شش جاى ذكر هدى است و حقيقت معانى آن همه به اين دو اصل بازگردد كه گفتيم . « 1 »
»
در تفسير قرطبى نيز دو معناى فوق‌الذكر را در خصوص هدايت قبول كرده و به توضيح آن پرداخته است . « 2 »
مرحوم علامه طباطبائى نيز هدايت را دو گونه و يا دو مرحله دانسته است .
كه مرحله اول دعوت مردم به سوى دين بوده و مرحله دوم توفيق گراييدن به آن دين است . وى مىگويد :
« مومنين متقين به دو هدايت پيچيده‌اند . هدايت اول آنكه به سبب آن متقى گشته‌اند و هدايت دوم آنكه خداوند به واسطه آن به متقين كرامت عطا كرده است . . . هدايت اول قبل از قرآن و به سبب فطرت انسانى است و هدايت دوم بعد از قرآن و به سبب قرآن است . « 3 »
»
( 1 ) - تفسير كشف‌الاسرار وعدة الابرار ، ج 1 ، ص 44 ، چاپ اميركبير
( 2 ) - تفسير الجامع لاحكام القرآن ، ج 1 ، ص 160 ، چاپ بيروت
( 3 ) - تفسيرالميزان ، ج 1 ، ص 44