قرآن از زبان قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٧٩
حكمت و فلسفه نسخ
قبلى خاتمه مىدهد . آيات قبلى منسوخ و آيات بعدى كه در حكم خود حكومت بر آنها دارند ناسخ ناميده مىشوند .
چنانچه در اول بعثت مسلمانان دستور داشتند كه با اهل كتاب با مسالمت به سر برند .
فَاعْفُوا وَاصْفَحُوا حَتَّى يَأتِىَ اللَّهُ بِامْرِهِ « 1 »
پس عفو كنيد ، ببخشيد و ناديده بگيريد ، تا امر خدا بيايد .
پس از چندى آيه قتال آمد و به حكم مسالمت خاتمه داد و فرمود :
قاتِلُوا الَّذينَ لايُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلا بِالْيَوْمِ الْاخِرِ وَلايُحَرِّمُونَ ماحَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلايَدينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذينَ اوتُوا الْكِتابَ « 2 »
قتال كنيد با آن دسته از اهل كتاب كه به خدا و روز جزا ايمان نداشته و آنچه خدا و رسول حرام كرده‌اند را حرام نمىدانند و به راه دين حق نمىآيند .
نسخ در قرآن كريم بيان انتهاء زمان اعتبار حُكمِ منسوخ است . به اين معنى كه مصلحت جعل و وضع حكم اولى ، مصلحتى محدود و موقت باشد و طبعاً اثرش نيز كه حكم است محدود و موقت درمىآيد و پس از چندى حكم دومى پيدا شده و خاتمه يافتن مدت اعتبار حكم اولى را اعلام مىكند . و نظر به اينكه قرآن مجيد در مدت بيست و سه سال تدريجاً نازل گشته ، اشتمالش به چنين احكامى كاملًا قابل تصور است . « 3 »
»
بنابر آنچه بيان شد معلوم گشت كه مقصود از نسخ به پايان رسيدن اقتضاى يك حكم است كه توسط آيه‌اى بيان شده بود . و به جهت فراهم شدن شرايط
( 1 ) - بقره 109
( 2 ) - توبه 29
( 3 ) - قرآن در اسلام ، ص 59 تا 61