قرآن از زبان قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٦٧

محكم و متشابه در قرآن

خود مىدانيم . و جز صاحبان عقل و خرد كسى آن را به ياد نمىآورد .

طبق اين آيه و آيات ديگر قرآن كريم بعضى از آيات قرآن به محكم و متشابه تقسيم مىشود .

محكم عبارت از آن دسته آياتى است كه معنائى روشن و استوار دارد كه به هيچ وجه قابل تأويل و دستاويز نمودن آن در راه مقاصد شخصى و نفسانى نيست . اما دسته ديگر آيات متشابه‌اند . يعنى آياتى كه مىتوان چندمعنائى شبيه به هم و متفاوت را از آن به دست آورد . افراد هواپرست مىتوانند آنها را به دلخواه خود تأويل و تفسير كنند ، در حالى كه خداوند علم تأويل درست و صحيح اين قبيل آيات را به بندگان خاص خود عطا فرموده است .

به عبارت ديگر آيات متشابه آياتى هستند كه براى رسيدن به مدلول واقعى آنها بايد از آيات محكم استمداد طلبيد و يا به انسان‌هاى راسخ در علم رجوع كرد .

مثلًا آيه شريفهء :

الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى « 1 »

خداى رحمان بر تخت خود استقرار يافت .

و آيهء :

وَجاءَ رَبُّكَ وَالْمَلَكُ صَفَّاً صَفّا « 2 »

و پروردگار تو و ملك صف به صف آمدند .

در ابتدا ؛ معناى جسمانيت ذاتِ بارى تعالى به ذهن متبادر مىشود . در حالى كه خداوند سبحان منزه از جسمانيت و روحانيت بوده بلكه خالق جسم و

( 1 ) - طه 5

( 2 ) - فجر 22