مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٥٧

تفكّر

از حضرت عيسى ( ع ) پرسيدند : چه كسى از همهء مردم برتر است ؟ فرمود :

كسى كه سخنش ذكر خدا و سكوتش انديشه و نگاهش پند است .

و ديگرى مىگويد : هر كس سخنش ذكر نباشد ، پس آن سخن ، ياوه است ، و هر كه سكوتش انديشه نباشد پس آن سكوت سهو است ، و هر كه نگاهش عبرت گرفتن نباشد ، آن نگاه بيهوده است .

رسول خدا ( ص ) فرمود : چشمانتان را از عبادات بهره‌مند سازيد ، پرسيدند : يا رسول الله ! بهرهء چشم از عبادت چيست ؟ فرمود : نگاه به قرآن و انديشهء در آن و پند گرفتن از شگفتيهاى آن ( 5 ) .

لقمان ( ع ) زياد تنها مىنشست و اربابش مىآمد و مىگفت : لقمان زياد تنها مىنشينى اگر با مردم همنشينى كنى ، انس بيشترى خواهى داشت ، لقمان مىفرمود : تنهايى زياد ، براى انديشه سودمندتر است ، و زياد انديشيدن راهنماى راه بهشت است .

وهب بن منبّه گويد : هرگز انديشهء كسى به طول نينجاميد ، مگر اينكه آگاه شد ، و هرگز آگاه نشد كسى مگر اين كه عمل كرد .

ديگرى گويد : انديشه در بارهء نعمتهاى خدا از بالاترين عبادتهاست .

و باز ديگرى مىگويد : اگر مردم در بارهء عظمت خدا مىانديشيدند ، نافرمانى خدا را نمىكردند .

ابن عباس گويد : دو ركعت نماز با انديشه بهتر از نماز يك شب بدون حضور قلب است .

يكى از بزرگان راه مىرفت ، و هر گاه مىنشست مىگريست ، پرسيدند :

علّت گريهء تو چيست ؟ گفت : در بارهء گذشت عمر و كمى عمل و نزديكى اجلم انديشيدم .

و ديگرى گفت : چشمانتان را به گريه عادت دهيد ، و دلهايتان را به انديشه .