مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٥

فضيلت تواضع

مردم به يك ديگر است .

از بزرگى پرسيدند : تواضع چيست ؟ جواب داد كه تواضع آن است كه در مقابل حق خاضع بوده و از حق پيروى كنى هر چند كه از زبان كودكى آن را بشنوى .

گويند : بالاترين تواضع آن است كه در مقابل زير دست در جهت نعمت دنيوى فروتن باشى ، به طورى كه به او بفهمانى از نظر دنيايت بر او فضيلتى ندارى ، و خودت را بالاتر از بالا دست در جهت دنيوى بدانى ، به نحوى كه بر او اعلام كنى كه از نظر دنيايش بر تو فضيلتى ندارد .

يكى از بزرگان گويد : هر كس را ، مالى ، يا جمالى و يا دانشى داده‌اند ، و او به خاطر آنها تواضع نكند ، روز قيامت ، بار سنگينى براى او خواهد شد .

گويند : خداوند به عيسى ( ع ) وحى كرد : هر گاه نعمتى را به تو دادم ، آن نعمت را با آرامش و وقار پذيرا باش تا كاملتر دهم .

گفته‌اند : هيچ نعمتى را خداوند در دنيا به بنده‌اى مرحمت نفرموده است كه به خاطر آن نعمت شكر خدا را بگويد ، و براى خدا تواضع كند ، مگر اينكه خداوند ، مقام او را در دنيا بالا برده و در آخرت نيز مرتبهء او را بالا ببرد ، و هيچ نعمتى را خداوند در دنيا به بنده‌اى نداده است كه آن را سپاس نگويد و تواضع براى خدا نكند مگر اينكه خداوند او را از سود آن نعمت در دنيا باز دارد ، و در قيامت ، طبقاتى از آتش را به روى او باز كند تا او را اگر بخواهد عذاب كند و يا از او درگذرد .

به عبد الملك بن مروان گفتند : كدام شخص از همه بالاتر است ؟ گفت :

آن كه موقع قدرت فروتن و با داشتن توانايى ، پارسا باشد .

آورده‌اند كه يكى از بزرگان بر هارون الرشيد وارد شد ، گفت : يا امير المؤمنين ! تواضع با بزرگى براى تو مهمتر از خود بزرگى است ، هارون گفت :

چه خوب گفتى ! آنگاه گفت : يا امير المؤمنين كسى را كه خداوند زيبايى داده و