مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٩
6 . مساجد ، مدارس و كتابخانه‌هاى شهر
اطلاعاتى را كه دارم در اين شهر كسب كرده‌ام . اگر اين شهر توسط تاتاران اشغال و خراب نمىشد من آن را تا دم مرگ نيز رها نمىكردم زيرا مردم آن مهربان هستند و كتاب‌هاى آن فراوان و نادر » 153 .
از نوشته‌هاى ياقوت چنين برمىآيد كه در اين شهر حداقل نه كتابخانهء عمومى مهم به شرح زير وجود داشت :
الف ) كتابخانهء عزيزيه .
ب ) كتابخانهء كماليه .
پ ) كتابخانهء شرف الملك .
ت ) كتابخانهء خواجه نظام الملك .
ث ) كتابخانهء سمعانى .
ج ) كتابخانهء عميديه .
چ ) كتابخانهء خاتونيه .
ح ) كتابخانهء مجديه .
خ ) كتابخانهء ضميريه .
اين كتابخانهء آخرى در خانقاه درويشان واقع شده بود و بيش از دويست جلد كتاب داشت كه ارزش هرجلد آن بالغ بر دويست سكهء طلا يا دويست دينار بود ؛ زيرا نسخه‌هاى آن منحصر به فرد بودند و در جاى ديگرى پيدا نمىشدند . طبعا شهرى چون مرو با كتابخانه‌هاى همگانى با اين اهميت داراى كتابخانه‌هاى كوچك‌تر و شخصى و گمنام‌ترى نيز بوده است و وجود آن‌ها گواهى بر پيشرفتگى شهر در علم و دانش است .
براساس اطلاعات تاريخى ، اوج شكوفايى شهر در دوران اسلامى در دورهء سلجوقيان بوده است ؛ زيرا آنان اين شهر را به عنوان پايتخت امپراتورى جديد و وسيع خود برگزيده بودند . با آن‌كه اطلاعات دقيقى دربارهء تعداد مدرسه‌ها و كتابخانه‌هاى شهر در دست نيست اما مىدانيم كه سلجوقيان در رشد و گسترش اين شهر اهتمام تمام ورزيده‌اند .