قرابادين اعظم ( فارسى ) — الصفحة ١٣٧
صفت آن
سم مشهور نباشد و يا مريض اظهار آن ننمايد درين صورت تدبير كلى آن اينست كه بوقت احساس اندك تغير فى الفور از آب نيم گرم و روغن كنجد مكرر قى كنانند بعد از آن شير گاو و روغن گاو بنوشانند و اگر از شير و روغن قى نمايند نيز انسب بود و تا يك روز از خواب كردن منع كنند پس اگر سم گرم باشد و اين از گرمى شكم و تشنگى و خشكى دهن معلوم مىشود درين صورت لعاب اسپغول و شير تازه و دوغ گاو و روغن بادام و صندل و گلاب و آب هندوانه و مانند آن هركدام كه باشد بر برف سرد كرده بنوشانند و همچنين قرص كافور و مفرح بارد و آش جو بياشامند و حوالى دل و جگر را به اضمدهء بارده ضماد نمايند و پارچه به گلاب و صندل تر كرده بر سينه گذارند و اگر سم بارد باشد و اين از بىحسى اعضا و سردى بدن و عرق سرد و ثقل اعضا معلوم مىشود درين صورت نيز به مجرد اين عوارض مكرر قى كنند و شراب كهنه و مثروديطوس و ترياق اربعه و ترياق فاروق و دواء المسك حار و مفرح حار و پياز و سير و جدوار و جنطيانا و حلتيت و مانند آن بايد داد و اثر سم بهر عضوى كه زياده باشد اصلاح آن عضو زياده منظور دارند مثلا اگر اثر ضرر بجگر محسوس شود ادويهء مدره به كار برند و اگر بمعده شود مسهل نرم به عمل آرند و على هذا القياس شورباى مرغ خورند و روغن ياسمين و روغن نرگس و روغن گل و مانند آن بر دل و جگر ضماد كنند
دوائى دافع جميع سموم ملدوغه
دوائى دافع جميع سموم ملدوغه
صفت آن
صفت آن
بايد كه همان وقت قدرى بالاتر از جاى گزيده سخت بربندند مانع نفوذ سميت شود و اگر ممكن باشد قطع عضو كنند يا داغ دهند يا حجامت با شرط كنند يا زلو چسپانند و بايد كه محل زخم را بمكند بعد از آنكه ادويهء ترياقيه مضغ نموده باشند يا مضمضه به سركه و روغن گل كرده باشند يا بمحجمه بمكند و اين بهترست و بايد كه آن شخص كه مكد ناشتا نباشد و زخم را مندمل شدن ندهند و خروسى بريان نموده همچنان گرم بشگافند و در موضع زخم بندند جذب سم مىكند و ادويهء جذابهء سم مثل پيخال كبوتر و خاكستر چوب انجير و سرگين بز و ثوم و پياز و گوگرد با سركه و عسل آميخته ضماد كنند و مهرهء مار درين باب قوىست بايد كه بر موضع گزيدهء مار بگذارند كه بچسپد و هرگاه جدا شود در شير بز اندازند تا شير را منجمد كند و تكرار عمل نمايند و هرگاه جذب تمام سم كرده باشد ديگر بار نچسپد و در هنگام جذب سم رنگ او متغير گردد بعد از آن كه در شير اندازند به حال آيد و دو مثقال تخم نارنج كه مقشر كرده باشند و تخم ليمون و تخم ترنج نوشانيدن بغايت مفيدست و آنچه در جميع اقسام سم بالخاصيت نافع‌ست فادزهر و نارجيل دريائى و جدوار و ترياق فاروق و ترياق طين مختوم و مثروديطوس‌اند و علامت جودت ترياق آنست كه نيم درم به خوردن خروس دهند و مار و يا يكى از هوام قتال برو مسلط كنند اگر خروس نميرد ترياق نيك و با قوت‌ست و بهم رسيدن اجزاى ترياق فاروق و مثروديطوس متعذرست مگر مردمان كه از اطراف مىآورند هم فائده مىكند و قدر شربت ترياق فاروق در گزيدن مار و سگ ديوانه يك مثقال‌ست و در گزيدن عقرب نيم درم و در گزيدن زنبور يك دانگ و نيم با سركه و قدر شربت مثروديطوس قدرى زياده از ترياق فاروق‌ست و فصد كردن ما دامى كه سم در بدن منتشر نشده باشد جائز نيست و اگر غشى افتد بعلاج غشى مشغول شوند و تقويت اعضاى رئيسه نمايند
دواى دافع سم افيون و تاتوره و ديگر ادويهء مخدره
دواى دافع سم افيون و تاتوره و ديگر ادويهء مخدره
صفت آن
صفت آن
به آب شبت و ترب و عسل و نمك