كاوشى در تاريخ جمع قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٦٤
4 - خطا در معنا كردن كلمه جمع
ابن حجر عسقلانى ( م 852 ) معتقد است كه :
« اصلح آن است كه بگوئيم كار ابو بكر در جمع قرآن اين بود كه قرآن را از جريده چوب و برگ‌هاى نازك كاغذ و پوست به مصحف ( كتابى ) در آورد و فراهم ساخت . » « 1 »
على بن محمد خزرمى معروف به ابن حصار ( م 611 ) نيز در باب ترتيب سوره‌ها قائل به توقيفيت است و مىگويد :
« وضع آيات و ترتيب سوره‌ها به دستور وحى و امر پيامبر بوده است . » « 2 »
بنابر اين جمع ابو بكر به معناى تأليف نمىتواند باشد . ابن التين بر عكس ابن حصار فكر مىكند ، اما در هر صورت براى جمع دو معناى متفاوت قائل است و مىگويد :
« جمع ابو بكر ، در واقع جمع در صحيفه بود كه تنها آيات آن مرتب به توفيق شده بود ، اما كار عثمان وحدت در قراءات بود و همو بود كه سوره‌ها را مرتب ساخت . » « 3 »
بغوى ( م 516 ) در شرح السنة مىنويسد :
« همواره پيامبر اصحاب خود را تلقين مىنمود و آن‌ها را نسبت به آن‌چه نازل مىگشت و ترتيبى كه الآن در مصحف وجود دارد تعليم مىداد و آن‌ها را آگاه مىساخت كه اين ترتيب با دستور جبرائيل است . » « 4 »
زركشى ( م 795 ) نيز از كسانى است كه جمع به معناى تأليف را مربوط به زمان پيامبر مىداند ، فقط مىگويد : گردآورى قرآن در مصحف واحد مربوط
( 1 ) همان مدرك / 208 . ( 2 ) همان مدرك / 216 . ( 3 ) همان كتاب / 210 . ( 4 ) همان كتاب / 215 .