مختصر تاريخ الدول ( تاريخ مختصر الدول ) ( فارسى ) — الصفحة ١
دولت نخستين دولت اوليا پيش از ورود به سرزمين موعود
دولت نخستين دولت اوليا پيش از ورود به سرزمين موعود
دولت نخستين دولت اوليا پيش از ورود به سرزمين موعود
آنكه در راه تحقيق در اخبار ملتها و تاريخ نسلها رنجها برده ، گويد كه امتها - از زمان باستان - از هفت اصل بوده‌اند : ايرانيان ، كلدانيان ، يونانيان ، قبطيان « 1 » ، تركان ، هنديان و چينيان . سپس هر يك از اين امتها به امتهاى ديگر تقسيم شده‌اند و زبانشان گونه‌گون و دينهاشان متفاوت شده است . امتهاى باستانى همه از صابئين « 2 » بوده‌اند و بتان را به عنوان مظاهرى از ذوات علوى و اشخاص فلكى مىپرستيده‌اند .
اين امتها با وجود كثرت فرق و اختلاف مذاهبشان دو طبقه‌اند : طبقه‌اى كه به فراگرفتن علوم توجه داشتند ، چون كلدانيان و ايرانيان و امتهايى ديگر كه در جاى خود از آنان ياد خواهيم كرد ، و طبقه‌اى كه به فراگرفتن علوم توجه نداشتند ، چون چينيان و تركان و صقالبه « 3 » و بربرها و حبشيان و آنان كه بدين امتها پيوسته‌اند .
چينيان شمارشان از ديگر امتها بيشتر است و كشورشان ارجمندتر و سرزمينشان گسترده‌تر . مساكنشان سراسر نواحى شرقى معمورهء زمين را از خط استوا تا اقصاى هفت اقليم در شمال فراگرفته است . آنچه سبب برترى ايشان بر ديگر امتهاست آگاهيشان از صنايع عملى و تبحر در كارهاى تصويرى است .
تركان امتى هستند به شمار افزون و داراى كشورى وسيع ، و آنچه در آن مهارت دارند و در آن بر ديگر امتها برترى يافته‌اند امور سپاهيگرى و طرز به كار بردن سلاحهاست . آنان در سوارى از همه چابكتر و در نيزه‌گذارى و تيراندازى و شمشيرزنى از همه ماهرترند .
از اينان كه بگذريم ديگر امتها به فراگرفتن علوم و فنون توجهى ندارند و به