شرح قصيده اسرار الحكمة ( فارسى ) — الصفحة ١١

القسم الخامس فى العمليات و الخلقيات

چه چيز مايهء اين حدس وز كجا آمد * كه مرد عالم گردد از او همى در آن

چگونه نقل توان كرد خلق اهل بلاد ؟ * چو طبع هند نگردد چو طبع تركستان

چگونه كسب كند عفّت و شجاعت مرد ؟ * چو مستعد نباشد به حيلت و درمان

به خلق خير مطلق چگونه گردد نفس ؟ * چو خير و شر به اضافت بود در اين كيهان

بقاء نفس چو مردم تصوّر و تصديق ؟ * كند به حدّ و قياس و به دو فتدش ايمان

چراست آن كه « 1 »

پس از قالب [ و ] خرابى او ؟ * فناء نفس كند و هم زو شود حيران

چه چيز فايدهء حجّت درست و يقين ؟ * چو وهم كاذب رو به كلّىاند بدين اتقان

چو حال اين است مر نفس را به علم و عمل * نجات چون بود از عالم هوا و هوان

سؤال كردم از اين هر يكى و مقصودم * به مبدئى است كه هست كردگار [ هر دو ] جهان

ز بهر فايده كردم من اين معانى جمع * جواب دادم اين را به دفتر و ديوان

( 1 ) . اصل : چرا از آن .