شرح قصيده اسرار الحكمة ( فارسى ) — الصفحة ٩

القسم الرابع فى الالهيات

خلاف مردم در رأى و اعتقاد و سير * چو راستى و دروغ و چو طاعت و عصيان

چه علتى است مرين را ز اتفاق و ز طبع * ز اختيار و ز قسر و ز عادت صبيان

صفات بارى چون قدرت و ارادت و علم * چو فيض جود و چو خير و چو رحمت و رحمان

چو كرد اثبات اين نفى چون كنى كثرت ؟ * چه باشد آنگه معنى وحدت و وحدان ؟

دگر صفات ورا جمله ذات او گويى * چه باشد آنگه معنى علم يا فيضان ؟

عنايت ازلى چيست و بر چه وجه بود ؟ * چنان كه بىغرضى باشد اندر اين الوان

اگر شناختن ذات وى نهى و رضا * به نظم عالم هم بىغرض نباشد آن

چگونه داند بارى مر حوادث را ؟ * چنان كه بايد در وى تغيّر حدثان

اگر به جمله همه علم او نهى به سبب * نخست كلّى بايد كه داند از اعيان

پس آنگهى جزويات تحت كلّيات * شود ملازم و معلوم اندر او پنهان

چنان كه مرد رياضى كسوف را به سبب * بداند قبل علم هيأت و ازمان

به زير علم وى اندر كسوفها بسيار * بود كه نامده باشد هنوز در وحدان

پس ار چنين ثمرى ذرّه ذرّه حادثه را * چگونه داند هر لحظتى فلان فلان

و گر نه جز بسبب عالمش نمىداند « 1 »

* حوادث اندر وى چون « 2 »

امور در اتقان

چرا كه اول معلول علّت اولى * مفارق آمد و واحد به جسم و نه اثنان ؟

( 1 ) . در اصل : نهىاند .

( 2 ) . در اصل : چو از .