مصحف امام على ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٨٥

الف ) روايات ترتيب نزول

گردآورى كرده و در ميان دو لوح قرار دادم .

د : « قال رسول اللّه : لو ان الناس قرؤوا القرآن كما انزل ما اختلف اثنان » . « 1 »

اگر مردم قرآن را آن طور كه نازل شده بود مىخواندند هرگز ميان دو نفر اختلاف نمىشد .

و روايات ديگرى كه به همين مضمون آمده ، چنان كه مسعودى در اثبات الوصية خبرى مرسل بدون مشخص كردن راوى ، نقل مىكند كه حضرت پس از گردآورى قرآن فرموده باشد : « هذا كتاب اللّه قد الّفته كما امرنى و اوصانى رسول اللّه كما انزل » . « 2 »

اين كتاب خدا است كه من آن طور كه پيامبر خدا فرمان داده و وصيت نموده ، تأليف كردم به همان شكل كه نازل شده است .

اما سئوال اين است كه منظور آن طور كه نازل شده بود « كما انزل اللّه ، كما انزل » چيست ؟ در اين جمله دو احتمال مطرح است .

1 - يكى آنكه منظور از طبق نزول يعنى مطابقت دادن مصحف براساس ترتيب نزول .

2 - يكى منظور مطابق بودن مصحف با آنچه واقعا نازل شده ، بدون كم و كاست و رعايت قرائت صحيح .

چنانچه منظور از اين دسته روايات احتمال اول باشد ، مدعاى قائلين به نزولى بودن ترتيب مصحف امام ثابت مىشود ، اما چندين قرينه در متن اين روايات وجود دارد ، كه با احتمال اول سازش ندارد .

به عنوان نمونه در خبر جابر آمده است : « و ما جمعه و حفظه كما انزل اللّه

( 1 ) - قمى ، على بن ابراهيم ، تفسير قمى ، ج 2 / 445 . ( 2 ) - مسعودى ، اثبات الوصية / 146 . و مجلسى ، بحار الانوار ، ج 28 / 308 .