مصحف امام على ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤٧

1 / 13 - مشخصات كتاب على

قضية الّا و هى فيها حتى ارش الخدش « 1 » ، نشان دهنده اين است كه محتواى كتاب مربوط به احكام است .

دربرخى تعبيرات رسيده ، عنوان عام و كلى است و در ظاهر نشان مىدهد محتواى كتاب فراتر از احكام شريعت تدوين شده ، چون آمده است : چيزى نيست كه مردم احتياج داشته باشند ، مگر اينكه در اين كتاب بيان شده است « 2 » ، اما وقتى مثال مىزند مىگويد : ارش الخدش ، مقدار ديه خراشى كه به كسى وارد مىشود ، در اين صورت معلوم مىشود بحث ناظر به فقه و احكام است ، خصوصا در روايت محمد بن مسلم كه مىگويد از امام باقر پرسيدم كتاب على چگونه است ؟

« اجوامع هو من العلم ، ام فيه تفسير كل شىء من هذه الامور التى تتكلم فيه الناس مثل الطلاق و الفرائض ؟ فقال : « ان عليا كتب العلم كله ، القضاء و الفرائض . » « 3 »

آيا اين كتاب در برگيرنده همه علم است ، يا تفسير هر چيزى از امورى است كه مردم درباره آن سخن مىگويند ، مثل احكام طلاق و ارث ؟

حضرت فرمود : بىگمان على عليه السّلام همه اين امور را نوشت ، مانند احكام قضاوت و ارث .

اما در همين عبارتها ، مثالها ناظر به احكام فقهى است و از آنها استفاده نشده كه به جايى ديگر مانند تاريخ و عقايد مربوط مىشود .

البته در روايت محمد بن مسلم آمده : « عندنا صحيفة من كتب على » . در پيش ما صحيفه‌اى از كتابهاى على است . يعنى على عليه السّلام كتابهاى زيادى

( 1 ) - كلينى ، الكافى ، ج 1 / 241 . ( 2 ) - صفار ، بصائر الدرجات / 144 . ( 3 ) - همان / 143 .