مصحف امام على ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢٨

5 / 12 - بيان محكم و متشابه

معرفى بيمار دلان ( اهل زيغ ) مىگويد : كسانى هستند كه بجاى حمل متشابه بر محكم ، محكم را بر متشابه حمل مىكنند . « 1 »

و روايات ديگرى كه در اين باب از حضرت رسيده « 2 » ، زوايايى چند از بحث را روشن كرده است . لذا با اين اهتمامى كه امام عليه السّلام نسبت به روشن كردن محكم و متشابه داشته و در نقل اخبار مصحف آمده ، طبيعى است كه حضرت به مسئله محكم و متشابه پرداخته باشد و اين دور از واقعيت به نظر نمىرسد كه در كتاب خود موارد اين موضوع را نشان داده باشد .

اكنون با اين توضيحات به سراغ جمله ياد شده رفته و مفاد آن را مورد بررسى قرار دهيم و ببينيم منظور از اين جمله چيست ؟

اينكه منظور از « مشتملا . . . المحكم و المتشابه » ، اين باشد كه آيات محكم و متشابه در اين مصحف وجود دارد . در اين صورت ذكر امتيازى به عنوان محكم و متشابه در مصحف امام نياز به گفتن ندارد ، چون در هر مصحفى و قرآنى آياتش به تصريح خود قرآن - يا محكم است يا متشابه ، پس بايد منظور مطلبى بيش از ذكر آيه باشد .

در اين جمله دو احتمال مطرح است :

1 - در ترتيب آيات در اين مصحف اول آيات متشابه آمده سپس آيات محكم . همانطورى كه قائلين به ترتيب نزولى همواره چنين روندى را مطرح مىكنند و مىگويند حضرت سوره‌هاى مكى را مقدم بر سوره‌هاى مدنى و آيات منسوخ را مقدم بر آيات ناسخ قرار داده است .

/ 1414 ق . ( 1 ) - همان / 145 . ( 2 ) - براى تفصيل آن نك : قبانچى ، سيد حسن ، مسند الامام على ، ج 2 / 38 ، تهران ، دار الاسوه ، 1420 ق .