فوائد الطفية ( فارسى ) — الصفحة ١٣٧
[ نكته در اوجاع مفاصل ]
ضماد مسكّن وجع مفاصل و عرق النسا و نقرس كه در ساعت تسكين حاصل نمايد : حلبه را با آب و سركه بجوشانند تا مهرّا شود ، بعد از آن عسل را بر آن مخلوط كرده و مرتبهء ديگر بجوشانند ، به حدّى كه ضماد توان كرد ، پس بر موضع وجع گذارند و ببندند و تا سه روز نگشايند .
و چنانچه موضع مفاصل ، متورّم و با وجع باشد در ابتدا اطليه نمايند از سورنجان و گلاب و ريوند ، و در زمانى كه وجع تسكين نمايد اطليه نمايند از فلوس خيار شنبر و روغن بادام و سفيداب قلع .
و روغن ريحان مفيد است اوجاع مفاصل را خصوص درد زانو را . صفته : آب ريحان دو جزو ، روغن كنجد يك جزو ، در آتش ملايم بجوشانند و طلا نمايند .
ضمادى كه عظيم النّفع است در اوجاع مفاصل از جهت تحليل و جذب مادّه از عمق به ظاهر : تخم سداب برّى ، حبّ الغار ، انجدان ، بوره ، شيح ارمنى ، قردمانا ، شحم حنظل ، نانخواه هر كدام چهار جزو ، گوگرد سه جزو .
[ نكته در اوجاع مفاصل ]
[ نكته در اوجاع مفاصل ]
نكته : بدان كه اوجاع مفاصل چنانىكه عرض شده ، از يك جنس‌اند و به حسب موضع و مكان هر يك را به نامى خوانده‌اند . و جمعى را حقير در مقام تتبّع و استقراء در كتب ديده‌ام كه تفريق كرده‌اند ميانهء وجع ورك و وجع نسا ، و حقير نيز در آن قول تصديق دارم ، بدين نهج كه اگر وجع در نفس ورك باشد موسوم است به وجع ورك ، و اگر از ورك ممتدّ شده تا زانو و يا كعب موسوم است به وجع نسا .
و استادان در معالجهء هر يك شروحى مفصّل ذكر فرموده‌اند كه لايق حال اين رساله نيست .
على هذا اختصارا در باب هر يك از امراض واردهء مذكوره ، معالجه‌اى بر سبيل اختصار ذكر شد .
دواى منضج خيارك : تخم كتان ، تمر هندى ، حلبه ، پخته ضماد نمايند .
ايضا كه در نضج و انفجار مدد نمايد : گل خطمى با اندك آب پخته ، به روغن گاو آميخته ، بر موضع متورّم ببندند .
مرهم نافع شيخ در درد ركبتين و ريح آن : مغز حبّ خروع با روغن گاو و عسل و روغن كنجد ممزوج كرده ، بر عضو ببندند .
ايضا ورم زانو را مفيد است : جو ، پشك گوسفند با سركه سرشته ، ضماد نمايند .