فوائد الطفية ( فارسى ) — الصفحة ٨٢

[ فرق ميان سدّه و ورم كبد ]

*

فى تدبير امراض الكبد

فى تدبير امراض الكبد

سوء مزاج كبد به چندين جهت واقع مىشود . سزاوار است اشخاص صحيح المزاج را كه اگر احساس كنند مرضى در كبد از علامات و يا آنكه طبيب - كه حافظ صحّت مزاج است - تشخيص فرمايد كه سوء مزاجى بالفعل كاين در كبد است ، به تدابير ادويه و اغذيه رفع علّت نمايد .

طبيب بايد اوّلا و بالذّات تشخيص دهد كه كدام يك از اخلاط سبب شده كه حالت اصليّهء كبد را مختلف ساخته .

از آنجايى كه امراض كبد لازم دارد فساد لون را ، پس :

[ تشخيص امراض كبد از فساد لون ]

[ تشخيص امراض كبد از فساد لون ]

هرگاه لون مايل به صفرت بود سوء مزاج از حرارت و يبوست باشد ؛ و هرگاه حرارت غالب بر يبوست بود با صفرت ، سواد بود . هرگاه يبوست بر حرارت غالب بود ، صفرت مايل به خضرت است .

و هرگاه سوء مزاج از حرارت و رطوبت است رنگ با حمرت و تهبّج است .

و اگر از برودت و يبوست باشد به سياهى گرايد .

و اگر از برودت و رطوبت باشد رنگ به سفيدى زند ؛ پس اگر رطوبت غالب است مايل به صفرت است ، و اگر برودت ، مايل به خضرت است .

[ تشخيص امراض كبد از براز ]

[ تشخيص امراض كبد از براز ]

و ديگر از علامات كه توان تشخيص سوء مزاج نمود ، آن است كه صاحب سوء مزاج بارد كبد را ، براز شبيه به غسالهء لحم است و صاحب سوء مزاج حارّ را براز اوّل شبيه به دم مائى ، پس غليظ و سياه بود .

امّا سوء مزاج بارد را در ابتدا شهوت [ طعام ] هست و بعد از چندى ساقط مىشود ، و سوء مزاج حارّ را عدم شهوت [ طعام ] ، و شدّت عطش ، و قى لازمه است .

علامت ديگر : هرگاه سوء مزاج كبد از حرارت است براز محترق دفع شود ، و اگر از برودت است ، غير نضيج ، و اگر از يبوست است ، غليظ و خشك [ دفع شود ] ، و اگر از رطوبت است مائى و با عدم هضم و نضج است .

[ فرق ميان سدّه و ورم كبد ]

[ فرق ميان سدّه و ورم كبد ]

و فرق ميان سدّه و ورم كبد بدان است كه در سدّه وجعى نيست و در ورم وجع است ، ولى در سدّى ثقل بيشتر است .

امّا حمرت ، و سواد زبان ، و قلّت شهوت ، و كثرت عطش ، و تب لازم ، و قى صفراوى از لوازم ورم حارّ كبد است .