معالم الاهتداء إلى معرفة الوقف والابتداء ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٧

وقف در « هذا »

* * * مورد سوم : « قالُوا يا وَيْلَنا مَنْ بَعَثَنا مِنْ مَرْقَدِنا هذا ما وَعَدَ الرَّحْمنُ وَ صَدَقَ الْمُرْسَلُونَ » آيه 52 سوره يس / 36 از سياق ظاهرى آيه و از فحواى آن چنين به دست مىآيد كه اسم اشاره « هذا » مبتدا مىباشد و « ما » اسم موصول و جمله ( وَعَدَ الرَّحْمنُ ) صله موصول و جمله ( وَ صَدَقَ الْمُرْسَلُونَ ) معطوف به جملهء صله قبليه است .

و با اين اعراب وقف كردن در اسم اشاره صحيح نمىباشد چون لازمه‌اش جدا شدن مبتدا از خبر مىباشد .

زجاج جايز دانسته اسم اشاره را صفت « مرقدنا » بدانيم براى اينكه به مشتق تاويل مىشود « 34 » و بر اين مبنا وقف كردن در « هذا » صحيح خواهد بود . و بر اين اساس « ما وَعَدَ الرَّحْمنُ » اسم موصول و مبتدا خواهد بود كه خبرش حذف شده و در تقدير چنين بوده است : « ما وعد الرحمن حق » ، آنچه خداى مهربان وعده كرده بود حق است و با اين اعراب صحيح مىباشد « ما » خبر مبتداى محذوف و در تقدير چنين باشد : « هو او هذا ما وعد الرحمن » او يا اين همان چيزى است كه خداى رحمان وعده داده بود .

« مؤلف مىگويد : »

( 34 ) - تاويل به مشتق شدن هذا چنين است : « من بعثنا من مرقدنا المشار اليه » چه كسى ما را از قبرمان كه به آن اشاره مىشود مبعوث كرد ؟