معالم الاهتداء إلى معرفة الوقف والابتداء ( فارسى ) — الصفحة ٢٥٥

كلا

مورد بيست و پنجم : كَلَّا بَلْ لا تُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ در آيه 17 سوره فجر / 98 ، « كلا » در اين آيه دو وجه دارد .

1 - براى ردع و زجر است آلوسى گفته است : « كلا براى ردع و زجر انسان است از دو حرفى كه از او حكايت شده است » و تكذيب او در اين باره است « 31 » .

2 - براى نفى است ، يعنى گرامى داشتن انسان ، به اين نيست كه ، مال زيادى در اختيار داشته باشد ، و نه اهانت او به اين است كه ، مال

( 31 ) - و براى اينكه دو گفته انسان را ملاحظه كنيم آيات قبل را از نظر مىگذرانيم . خدا در آيات 15 و 16 همان سوره مىفرمايد « فَأَمَّا الْإِنْسانُ إِذا مَا ابْتَلاهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ وَ أَمَّا إِذا مَا ابْتَلاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهانَنِ » يعنى اگر انسان را خدا با بىنيازى بيازمايد ، و به او ، انواع مال و منال را عطا فرمايد ، مىگويد : خدا گراميم داشته است ، و اما اگر او را با فقر و ندارى به بوته آزمايش بگذارد ، و رزق و روزى او را كمتر و به سختى برساند ، مىگويد : خدايم به من اهانت روا داشته است » و خدا در برابر اين دو گفته ضد و نقيض ، و اين دو ادعاى بدون تشخيص و تميز مىفرمايد : كَلَّا بَلْ لا تُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ وَ لا تَحَاضُّونَ عَلى طَعامِ الْمِسْكِينِ وَ تَأْكُلُونَ التُّراثَ أَكْلًا لَمًّا وَ تُحِبُّونَ الْمالَ حُبًّا جَمًّا : نبايد انسان نسبت به دو حال خود چنين تصور كند . بالاتر از اين تصورات غلط ، اين است كه : يتيم را به موقع بىنيازى نمىنوازيد و همديگر را به اطعام مساكين ، تشويق و ترغيب نمىكنيد و همه آنچه را از ارث و ميراث خود . و زنان و اطفال به دست مىآوريد بدون در نظر گرفتن حقوق آنان مىبلعيد و مال و ثروت را بىاندازه دوست مىداريد » .