معالم الاهتداء إلى معرفة الوقف والابتداء ( فارسى ) — الصفحة ١٦٣

مسأله ششم : در حكم وقف در مستثنى منه :

اشكالى واضح و آشكار شود .

و دربارهء مستثناى منقطع سه مذهب وجود دارد :

مذهب اول :

جواز مطلق وقف در مستثنى منه ، قبل از مستثنى ، به طور مطلق .

خواه به خبر تصريح شود يا نشود . ابن حاجب ، در آنچه از برهان زركشى نقل كرده گفته است :

توجيه كسى كه به جواز مطلق وقف رفته اين است كه مستثنى در واقع مبتدا است و با دلالتى كه در كلام وجود دارد خبرش حذف شده است .

مثل اين است كه به گوئيم زيد ، در جواب كسى كه بپرسد : من ابوك ؟ پدرت كيست ؟ آيا توجه ندارى تقدير استثناى منقطع در گفته « ما فى الدار احد الا الحارث » « لكن الحارث فى الدار » است ؟ اگر قبل از « لكن الحارث » وقف كنى ابتدا كردن از آن بهتر خواهد بود .

آيا نگاه نمىكنى به اجماع جواز وقف ، در نظير قول حضرت حق ، « إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئاً » و ابتدا از قول بارى تعالى ، « وَ لكِنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ؟ » مطلب قبل نيز چنين است - انتهى .

مذهب دوم :

منع وقف به طور مطلق است .

باز ابن حاجب مىگويد : توجيه كسى كه به مطلق منع وقف رفته ، به خاطر احتياج استثناى منقطع به ما قبل ، از لحاظ لفظ و معنى است اما