معالم الاهتداء إلى معرفة الوقف والابتداء ( فارسى ) — الصفحة ١٤٥

مساله دوم : درباره وقفهاى خلاف قاعده‌اى است كه جهتى جز جلب توجه شنوندگان ندارند

اسْتِحْياءٍ » مىباشد ، و نه « تَمْشِي » و خدا بهتر مىداند .

و اما هر كس در آيه « فَانْتَقَمْنا مِنَ الَّذِينَ أَجْرَمُوا وَ كانَ حَقًّا عَلَيْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ » در كلمه « حَقًّا » وقف كند اسم كان را ضميرى در نظر گرفته است كه به « انتقام » بر مىگردد همان كه « انتقمنا » به آن دلالت مىكند در حد آيه 8 سوره مائده ، كه مىفرمايد :

« اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى » لفظ هو ضمير است و به عدل برمىگردد ، عدلى كه « اعْدِلُوا » به آن دلالت دارد .

هم چنان كه كلمه « حَقًّا » را خبر كان فرض كرده است و تقدير چنين مىباشد كه :

« و كان انتقامنا من هؤلاء حقا و عدلا ، لا ظلما و لا جورا » يعنى انتقام گرفتنمان از اين گناهكاران ، حق و عدل است و ظلم و ستم نمىباشد .

بنابراين « علينا جار و مجرور و متعلق به محذوف ، خبر مقدم و « نصر » نيز مبتداى مؤخر و مضاف بر « مؤمنين » خواهد شد . و شايد نظر آن كس كه در « حقا » وقف مىكند ، اين باشد كه انتقام حضرت حق ، از امتهايى كه پيامبران خود را تكذيب كردند حق و عدل بود .

از آنچه ملاحظه مىشود اين وقف به دلايلى دور از صواب است .

اول : اين اعراب ، خلاف ظاهر است كه از آيه مستفاد مىشود .

متبادر به ذهن ، اين است كه ، نصر المؤمنين اسم كان و مضاف ، و حقا خبر ، و جار و مجرور ، يعنى « علينا » متعلق به محذوف صفت