معالم الاهتداء إلى معرفة الوقف والابتداء ( فارسى ) — الصفحة ١٣٦

مساله دوم : درباره وقفهاى خلاف قاعده‌اى است كه جهتى جز جلب توجه شنوندگان ندارند

آيه كريمه ، در بالا بردن شأن شان ، و ثنا به ذكر و يادشان ، اعلام قدر والايشان ، در نزد خداى تعالى فرود آمده منافات دارد .

امّا وقف در « يحلفون » در آيه « ثُمَّ جاؤُكَ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنْ أَرَدْنا إِلَّا إِحْساناً وَ تَوْفِيقاً » : مبنى بر حذف محلوف به « يعنى چيزى كه بر آن قسم ياد شده » مىباشد و تقدير آن چنين است « باللّه » حرف با در بقيه آيه « بِاللَّهِ إِنْ أَرَدْنا إِلَّا إِحْساناً وَ تَوْفِيقاً » ، حرف قسم است و فعل قسم حذف شده و در تقدير « نقسم باللّه » است يعنى به خدا سوگند مىخوريم كه جز احسان و توفيق چيز ديگرى نمىخواهيم ، و اين تأويل به چند جهت مردود است :

جهت اول :

اين معنى خلاف ظاهر آيه است كه به ذهن مىآيد ، آنچه از آيه متبادر به ذهن مىشود اين است كه « بِاللَّهِ » به « يَحْلِفُونَ » مربوط مىشود .

جهت دوم :

چنين وقف وامىدارد محذوفى در تقدير باشد ، و نزد اهل علم مقرر است كه آنچه به حذف مقدر نياز ندارد بر آنچه به آن نياز داشته باشد مقدم است .

اشمونى در كتاب « منار الهدى » گفته است :

در « يحلفون ، نمىشود وقف كرد و برخى ، بيرون از روش ، و به تكلف در آن كلمه وقف كرده‌اند و « با » را در « باللّه » باء قسم و « ان