فارسنامه ابن بلخى ( فارسى ) — الصفحة ٦٦
6 . افريدون [ 4 ] بن اثفيان « 1 » [ 5 ] ، پانصد سال
تواريخ ، در نيافته‌اند ، الّا كسانى كه متبحّراند درين علم ، و بحث شافى كرده و استخراج اين نسب او ، از كتب درست كرده‌اند ، و نسب او از بهر آن هر كس درست نداند ، كى بعد از جمشيد فرزندان او بگريختند و در ميان شبانان گاو و گوسفند مىبودند ، مدت هزار سال كى پادشاهى ضحّاك را بود تا افريدون بيرون آمد و نسب او به درستى اين است : افريدون بن اثفيان « 1 » [ 12
f
] پير گاو « 2 » بن اثفيان [ 1 ] فيل گاو بن اثفيان ثور گاو « 3 » بن اثفيان بور گاو بن اثفيان گور گاو بن اثفيان سيا [ 2 ] گاو بن اثفيان اسپيد گاو بن اثفيان سهر [ 3 ] گاو « 4 » بن اثفيان رمى گور گاو [ 4 ] بن اثفيان بيفروست [ 5 ] بن جمشيد الملك ، « اثفيان » لقبى « 5 » است همچون « كى » ، بزرانش « 6 » از بهر فال « 6 » ، و اوّل خروج ، بر گاو نشست تا پادشاهى بر وى مقرّر شد ، و ديگر نامها ، [ 6 ] بر حكم « 7 » آنك شبانى مىكردند :
سپيد گاو و سياه گاو سهر گاو « 8 » : يعنى سرخ گاو و مانندهء اين نهادند و از اين جهت چون افريدون بيرون آمد سلاح او گرز [ 7 ] بود ، يعنى سلاح چوپانان ، چوب
[ 1 ] . طبرى مىنويسد : پدران فريدون تا ده پشت همه اثفيان نام داشتند و اينان به لقبها ممتاز و شناخته بودند يكى را اثفيان صاحب گاو قرمز گفتند و اثفيان صاحب گاو ابلق و صاحب گاو . . . و فريدون پسر اثفيان پر گاو بود و به معنى صاحب گاو بسيار . . . ( ص 153 ، جلد اول ، تاريخ طبرى ، ترجمه پاينده ) .
[ 2 ] . اين كلمه ظاهر بايد سياه باشد زيرا در سلسله نسب فريدون سياك ترا
Syaktora
( يعنى سياه گاو ) پسر سپت‌ترا
Spettora
( سپيد گاو ) . . . خوانده شده و در متن نيز بلافاصله پس از آن « اسپيد گاو » آمده است .
[ 3 ] . سهر : به معنى سرخ است .
[ 4 ] . صورتى است از
Romatora
[ 5 ] . بيفروست ، اين كلمه در طبرى « بيفروسن » پسر جمشاد است كه در سلسله نسب فريدون پسر و نفرقشن
Vanfargheshn
آده است . فرهنگ اعلام اوستا ، ص 388 .
[ 6 ] . مقصود آن است كه نامها بر حكم آن كه شبان بودند « مىنهادند » .
[ 7 ] . گرز فريدون در شاهنامه :
فريدون بديشان زبان برگشاد * كه خرّم زييداى دليران و شاد
( 1 ) . B : اثفيان در p : حرف سوم نقطه ندارد . ر ك فرهنگ نام‌هاى ايرانى - ذيل Athbhya ( 2 ) . p : پر گاو . ( 3 ) . B : شور كاو . ( 4 ) . B : شهر كاو . ( 5 ) . bp : لغتى . ( 6 ) . p : « از بهر فال » ندارد به جاى « بزرانش » چيزى شبيه « بردندش » دارد . ( 7 ) . bp : و حكم . ( 8 ) . B : شهر كاو p : سرخ كاو و سه كلمه بعد را ندارد .