فارسنامه ابن بلخى ( فارسى ) — الصفحة ٣٩
مقدّمه نيكلسون بر فارسنامه ابن بلخى ترجمه دكتر منوچهر اميرى
و موزه بريتانيا ( با نشانهء
or
. 7751 ) هر دو نسخه‌هاى خوبى دارند و حافظ ابرو ، بيشترينهء فارسنامه را در كتاب خود ، مؤلف به سال 820 ( 1417 ) نقل كرده است . به علاوه ، البته نسخه خطى نزهة القلوب اغلب براى تصحيح مورد استفاده بوده است . بيشترينهء نسخهء خطى موزهء بريتانيا در دو ستون [ 1 ] نوشته شده است ، روشى پيچيده كه باعث شده است در نسخه جديد ( پاريس ) گفتارها به علت سهل انگارى كاتب ، در اغلب موارد بىرعايت نظم و ترتيب استنساخ گردد و از اين رو بسيارى از شهرهاى مذكور در زير عنوان‌هاى جداگانه ، به ناحيه‌ها يا « كوره » هاى غلط نسبت داده شده است . با اين همه در مقالات بلندتر ، كاتب نسخه خطّى موزهء بريتانيا مطالب را در سراسر صفحه ( يعنى در يك ستون ) نوشته است و با مراجعه به حاشيه ذيل [ 2 ] نظم و ترتيب اين نسخه به خوبى دانسته مىشود . متن فارسى از مجموعهء نسخه‌هاى خطى موزهء بريتانيا است . نسخه‌اى تا اندازه‌اى كهنه و از حيث املاء شكل‌هاى « كى » را به جاى كه و « آنك » و « چنانك » را به جاى املاهاى جديد آنكه و چنان كه حفظ كرده است . از اين گذشته به تعداد اندكى از كلماتى بر مى خوريم كه بيشتر آنها اصطلاحات فنى مربوط به ارزيابى ماليات است كه غالبا در فرهنگ‌ها نيامده ، امّا استنباط معنى كلى آنها از روى قرينه كارى دشوار نيست .
بنا بر اين چاپ حاضر مبتنى است بر نسخهء خطى موزه بريتانيا ، به نشانهء
or
. 3895 . ( كه در اينجا با رمز
B
بدان ارجاع شده است ) و من تمام اين نسخه را با نسخه خطى پاريس ( كه با رمز
p
بدان ارجاع شده است ) با استفاده از عكس‌هايى كه براى آقاى لسترنج تهيه شده بود ، مقابله كرده‌ام او خود قبلا سى ورق آخر ( 62 - 90 ) را استنساخ و مقابله و براى چاپ آماده كرده بود و اين همان نسختى است كه وى به من تحويل داد به اضافهء رونوشتى از ورق‌هاى 1 - 61 كه به درخواست او ، دكتر احمد
[ 1 ] . اين و ملاحظات آتى راجع به بخش جغرافيايى تأليف است . بقيه به استثناى چند ورق در سراسر صفحه به طرز عادى نوشته شده است .
[ 2 ] . اگر رمز
R
( راست ) و
L
( چپ ) را به ترتيب به معنى ستون‌هاى دست راست و دست چپ بگيريم ، حروف
a
( الف ) و
b
( ب ) كه نمودار كلمات
recto
( صفحه دست راست كتاب ) و
verso
( صفحه دست چپ كتاب ) است ناحيهء