فارسنامه ابن بلخى ( فارسى ) — الصفحة ٣٨
مقدّمه نيكلسون بر فارسنامه ابن بلخى ترجمه دكتر منوچهر اميرى
خلاصه اگر من جرأت اظهار عقيده داشته باشم بايد بگويم تاريخ شاهان ايران كه ابن بلخى در اين بخش از كتاب خود در برابر نظر ما قرار مىدهد ، از روى بهترين مآخذ تدوين شده است كه چيزى به دانش ما مىافزايد و سزاوار آن است كه به شيوه‌اى آسان و عالى نگاشته آيد . نسخه خطّى فارسنامه را آقاى لسترنج به شرح ذيل توصيف مىكند : « تنها دو نسخه خطّى اثر ظاهرا در اروپا وجود دارد . يكى نسخه بسيار كهن موزهء بريتانيا ( به نشانهء 3895 .
or
) كه ظاهرا بىتاريخ است [ 1 ] ، اما با توجه به خط و املاى كهنهء آن مىتوان قضاوت كرد كه از قرن چهاردهم ميلادى و هشتم هجرى ) متأخّر نباشد . ديگرى نسخه‌اى است كه آشكارا از نسخه خطى موزهء بريتانيا استنساخ شده و متعلق است به كتابخانهء ملى پاريس
BibliothequeN ationale
از مجموعهء شفر
Schefer
بدان جا راه يافته است (
Blochet , cat , Mss . persans , i , p . 309 No . 503 , and supplement , 1052
) نسخه پاريس براستى چندان به درد نمىخورد ، جز اينكه نشان دهد چگونه يك ايرانى امروزى نسخه قديمىتر را خوانده است و گهگاه كلمه‌اى را نشان دهد كه به طور كلى يا جزئى محو شده است . در كجا و كى ؟ هنگام انجام گرفتن عمل تعمير و مرمت نسخه خطّى موزهء بريتانيا هنگامى كه چند سال قبل به صورت اوراق پراكنده براى صحافى به منظور مراجعه و قرائت خوانندگان به ملكيّت موزه درآمد ، در پاره‌اى از موارد مهمّ كه خلأيى روى داده است ، توانسته‌ام جاهاى خالى را با مراجعه به جغرافياى حافظ ابرو ، منشى تيمور پر كنم . از كتاب اخير « ديوان هند » ( اينديا آفيس )
نكته را مىافزايد كه مادرش خمرا بخت [ به فتح خا و ضم بأ ] دختر يزدانداد ، دختر ( پسر ) انوشروان بود ، مقايسه كنيد با بيرونى ، آثار الباقيه ، ص 112 ، س 16 و طبرى ، ج 1 ، ص 1066 ، س 8 .
[ 1 ] . كمرنگ نوشته شده و بر اثر تعمير زشت و بدريخت از كار درآمده است . در ورق 90 ب [ كه حاوى كيفيت تحرير و تاريخ كتاب است ] تاريخى مذكور است كه مىتوان آن را چنين خواند : « به پايان رسيد نگارش كتاب در سال 671 ( 1271 م . ) [ نسخه چاپى فارسنامه در ص 172 ورق 85 ب نسخه خطى پايان مىگيرد كه در حاشيه آن چنين آورده‌اند : آنچه پس از اين نسخه
B
( خطى بريتانيا ) آمده ناخواناست و سپس تاريخ نسخه خطى پاريس را نقل كرده‌اند « تمت الكتاب . . . فى شهر ذيقعده سنه » و روى كلمه ، رقم 1272 را چاپ كرده‌اند - م . ] .