فارسنامه ابن بلخى ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٦
كورهء شاپور خوره
صرام [ 1 ] و بازرنگ « 1 » [ 1 ] : دو ناحيت است ميان زير و سميرم ، هواء آن سردسير است بغايت و قهستانى ، آب دشوار . و آبهاء روان ، سال تا سال برف از كوه‌هاء آن دور نشود و نخچير بسيار باشد و منبع رود شيرين از بازرنگ است و حومه « 2 » و ناحيت ، صرام است و مردم آنجا بيشترين ، مكارى باشند .
سيمتخت « 3 » [ 3 ] : ناحيتى است سردسير بغايت و آبهاء روان و مجاور صرام و بازرنگ است .
خلّار « 4 » [ 4 ] : ديهى بزرگ است ، كى سنگ آسياب آنجا كنند ، و بيشترين ولايت پارس را سنگ آسيا از آنجا برند كى معتدل است و عجب آن است كى همه پارس به سنگ آسياء اين ديه ، آس كنند و چون ايشان را غلّه ، آس بايد كرد به ديهى ديگر روند به آسيا كردن ، از بهر آنك آنجا آب روان نيست و چشمهء آب كوچك دارند ، چندانك خوردن را باشد و هيچ غلّه و ميوه و دخلى ديگر [ 145
f
] نباشد و جز سنگ آسيا ندارند و معيشت « 5 » ايشان از آن باشد و هفتصد دينار هر سال به ديوان گذارند .
خمايجان [ 5 ] و ديه على ، [ 5 ] دو ناحيت است و حومهء « 6 » آن مسجد و منبر دارد و هواء
[ 1 ] . در نزهة القلوب « چرام » و « بازرنگ » دو ناحيت است ميان زير و سميرم لرستان و هوايش بغايت سردسير است و آبش از آن كوهها و اكثر اوقات از برف خالى نبود و راه‌هاى سخت و دشخوار بود و آب روانش بسيار است و نخچيرش بسيار نيكو باشد و مردم آنجا بيشتر مكارى باشند . ( ص 128 ) .
[ 3 ] . ر ك حمد إله مستوفى ، نزهة القلوب ، ( ص 128 - ) او گاهى كلمه را سى تخت ضبط كرده است . ( ص 224 ) .
[ 4 ] . در نه فرسخى شيراز سر راه نوبنجان در شمال دشت ارژن واقع است . حمد إله مستوفى مىنويسد ، سنگ آسيا از اكثر ولايات فارس از آنجا برند و ايشان را غير از آن حاصلى نيست ، عجب آنكه ايشان از كم آبى ، آسيا ندارند و به جهت آرد كردن به ديگر مواضع روند عسل خلار نيز به مقدار فراوان صادر مىگرديد . ( سرزمين‌هاى خلافت شرقى ، ص 273 ) .
[ 5 ] . خمايجان يا خمايگان يا همايجان : جغرافى نويسان عرب قسمت بالاى رودخانه شاپور را نهر « رتين » ناميده‌اند و سر چشمه اين رود ناحيهء خمايجان يا خمايگان علياست كه بزرگترين دهكده آن به گفته حمد إله مستوفى دهكده على بوده است . خمايگان پايين از توابع اصطخر بشمار مىآيد خمايجان در حوالى بيضا در ساحل يكى از شعب رود خانه كر واقع است در خمايجان بالا و پايين ميوه‌جات سردسيرى و عسل به عمل مىآمد . ( ص 285 سرزمين‌هاى خلافت شرقى ) .
( 1 ) . B : بازرنگ P : نازرنگ ( 2 ) . BP : جومه . ( 3 ) . B : سميحت P : سلميحت . ( 4 ) . B : حلار . ( 5 ) . B : معيشا . ( 6 ) . Bp : حومه .