فارسنامه ابن بلخى ( فارسى ) — الصفحة ١٦٦

اسكندر ذو « 2 » القرنين

امثال ايشان را توليد كند و ميان روم و فرس ، خون و كينه در افتد و صورت نبندد كى تا تو پادشاهى ، بر تو دستى يابند و داشتن ايشان در ميان لشكر ، خود خلل آورد ، امّا بايد كى هر كسى را به طرفى بگمارى و هيچ يكى را بر ديگرى فضيلت [ 1 ] ننهى تا به يكديگر مشغول شوند و همگان طاعت تو دارند ، اسكندر همچنين كرد ، امّا بدين ترتيب كرد كى ، نايبان رومى را بر همگان مستولى داشت و خود برفت و بلاد هند بگرفت و به ديار صين رفت و به صلح بازگشت و قصّه‌هاء آن دراز است ، و دوازده [ 2 ] شهر بنا كرد به اعمال يونان و مصر . و قومى گفته‌اند كى شهرستان هراة و اصفهان و مرو هم اسكندر بنا كرد ، و مدّت عمر او سى و شش سال [ 3 ] بود ، ازين « 1 » جملت پادشاهى جهان ، سيزده سال و چند ماه بكرد و فرمان يافت ، و قومى

[ 1 ]

چو مغز اندرين كار خود كامه كرد * هم آنگه سطاليس را نامه كرد

چو اين نامه بردند نزد حكيم * دل ارسطاليس شد به دو نيم

هم اندر زمان پاسخ نامه كرد * ز مژگان تو گفتى سر خامه كرد

كه آن نامه شاه گيهان رسيد * ز بد كام ، دستش ببايد كشيد

بپرهيز و خون بزرگان مريز * كه نفرين بود بر تو تا رستخيز

هر آن كس كه هست از نژاد كيان * نبايد كه از باد يابد زيان

بزرگان و آزادگان را بخوان * ببخش و به سور و براى و بخوان

سزاوار هر مهترى كشورى * بياراى و آغاز كن دفترى

يكى را مده بر دگر دستگاه * كسى را مخوان بر جهان نيز شاه

( 1738 / 102 / 7 )

[ 2 ] . فردوسى مىگويد :

بر آورد پر مايه ده شارستان * شد آن شارستان‌ها كنون خارستان

( 19011 / 111 / 7 )

اخبار الطول دوازده شهرى را كه اسكندر ساخت چنين بر مىشمارد : اسكندريه ، نجران ، مرو ، جى ، صيدودا جروين ، قرنيه و بقيه در روم است . ( ص 42 ) . ( فرهنگ نام‌هاى شاهنامه ، ص 92 ) .

[ 3 ] . ثعالبى مىنويسد اسكندر در چهاردهمين سال پادشاهى و سى و هشتمين سال زندگيش بود . ( تاريخ ثعالبى ترجمه محمد فضائلى ، ص 278 ) .

( 1 ) . B : از .