شوق مهدى ( فارسى ) — الصفحة ٦٠

نگاهى به حافظ و غزليات او

مسلمان گر بدانستى كه بت چيست * بدانستى كه دين در بت‌پرستى است

وگر مشرك ز بت آگاه گشتى * كجا در دين خود گمراه گشتى

و در مبحث « كفر و ترسائى » مىنويسد : « كفر حقيقى خاصه عبارت است از پوشيدن وجود كثرات و تعينات به وجود حق و اين كفر عارفان است ، و اين بعينه نزد ايشان معنى اسلام حقيقى و ايمان است . قال اللّه تعالى : « كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ » « 1 » .

و كفر حقيقى عامه برعكس اينست ، و آن نيز نزد آن قوم دين است . اعنى پوشانيدن وجود حق به وجود اغيار و در آمدن ايزد در توحيد به انكار و اسلام مجازى عبارت است از معنى متعارف اسلام با اعتقاد مغايرت وجود ممكنات مر وجود حق را . قال اللّه تعالى : « وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ » « 2 » .

ز اسلام مجازى گشت بيزار * ترا كفر حقيقى شد پديدار

و « ترسائى » عبارت است از تجريد و تفريد و خلاصى از ربقه تقليد و ترك قيود و رسوم و عوائق و رفض عادات و نواميس و علائق ، چه اين صفت بر حضرت عيسى ( ع ) و امت او كه « ترسا » عبارت از ايشان است ، غالب بوده ، و « ترسا بچه » مرشد كاملى است كه نسبت كامل او در ولادت معنوى به كاملى ديگر كه متصف به صفت ترسائى و تجرد و انقطاع بوده باشد ، مىرسد ، و آن كامل را باز بر كاملى ديگر تا سلسله منتهى شود به حضرت رسالت صلى اللّه عليه و آله .

ز ترسائى غرض تجديد ديدم * خلاص از ربقه تقليد ديدم

ز روح اللّه پيدا گشت اين كار * كه از روح القدس آمد پديدار

هم از اللّه از پيش تو جان است * كه از روح القدس در وى نشانست

اگر يا بى خلاص از نفس ناسوت * درآئى در جناب قدس لاهوت

حقوق شرع را زنهار مگذار * و ليكن خويشتن را هم نگهدار

تو را تا در نظر اغيار و غير است * اگر در مسجدى آن عين دير است

چو برخيزد ز پيشت كسوت غير * شود بهر تو مسجد صورت دير

( 1 ) - آيهء 88 سوره قصص . ( 2 ) - آيهء 106 سوره رعد .