فرهنگ اصطلاحات آثار شيخ اشراق ( فارسى ) — الصفحة ١٩٢

ربّ النّوع ( ارباب اصنام ) :

آفريده اهورامزدا است و وظيفه‌اش تعليم گفتار نيك به انسان است .

2 . ارديبهشت « بهترين راستى و درستى » ، وظيفه‌اش در عالم مادّى نگهبانى كليّهء آتشهاى روى زمين است .

3 . شهريور « سلطنت مطلوب ، سرزمين فناناپذير » ، فرشتهء رحم و مروّت است ، و وظيفه‌اش نگهبانى فلزّات است .

4 . سپندارمذ « خرد كامل ، خرد مقدس » . مظهر محبّت و بردبارى اهورامزداست و موكّل ( نگهبان ) زمين است و به همين جهت او را مؤنّث و دختر اهورامزدا تصوّر كرده‌اند .

5 . خرداد « كمال و رسايى و صحّت » ، در جهان مادّى وظيفه‌اش نگهبانى آب است .

6 . امرداد ، « بيمرگى » . مظهر دوام اهورامزدا و وظيفه‌اش نگهبانى گياهان است .

7 . سروش اگر چه از ايزدان است به خاطر علوّ مقام گاهى جزو امشاسپندان محسوب شده است و وظيفه‌اش نشان دادن راه طاعت است و نگهبانى روز هفدهم ماه هم بر عهدهء اوست .

ب ) ايزدان : گر چه فراوان‌اند ، مشهورترين آنها همانهايى هستند كه علاوه بر وظايف اصليشان پاسبانى يك روز از ماه را به عهده دارند .

از جملهء اين ايزدان‌اند : « ناهيد » ، كه حافظ آب است و مفصّل‌ترين و قديمىترين يشتها كه موسوم به آبان يشت است از جلال ناهيد صحبت مىدارد و در ايران و كشورهاى همسايه داراى معابدى بوده است ؛ ديگر « مهر » است كه پاسبان راستى و عهد و پيمان است ، قدمت پرستش اين ايزد در ممالك اطراف ايران و ايران تا به هزار و چهار صد سال پيش از ميلاد مسيح هم مىرسد . ديگرى ، « آذر ايزد » است كه به علّت علوّ مقام غالبا پسر اهورامزدا خوانده مىشود ، همچنانكه اسفندارمذ دختر او تصوّر شده است آذر ، فرشته نگهبان آتش است .

تعداد ديگرى از اين ايزدان عبارت‌اند از گوش : نگهبان چارپايان ، رشن : فرشتهء عدالت ، رام : فرشتهء هوا و . . . .

ج ) فروهرها ، طبقهء سوم از فرشتگان آيين مزديسنا ، فروهرها هستند ، كه تعداد آنها به تعداد مخلوقات اهورامزدا است .