فيضنامه ( فارسى ) — الصفحة ٧٨

[ 8 ] « مجمع الفصحاء »

در يا بى باقى اگر ز فانى گذرى * دارى همه چيز اگر ندارى همه چيز

* * *

با من بودى مَنَتْ نمىدانستم * يا من بودى مَنَتْ نمىدانستم

رفتم چو من از ميان تو گشتى پيدا * تا من بودى مَنَتْ نمىدانستم »

تذكرهء رياض العارفين ، صص 380 - 381

[ 8 ] « مجمع الفصحاء »

[ 8 ] « مجمع الفصحاء »

از تأليفات رضا قلى خان معروف به لله باشى و متخلّص به هدايت مىباشد كه بنا به گفته‌اش در مقدّمهء كتاب ، ترجمهء شاعران و شعر آنان را از زمان ابوالعبّاس مروزى تا سال 1284 هجرى ضمن چهار باب در دو جلد با يك مقدّمه دربارهء شعر و شاعرى و سبب تأليف و مدح ناصرالدّين شاه و ترجمه و شعر او تنظيم و ترتيب داده و در پايان كتاب چندين صفحه به ترجمهء حال و شعر خويش اختصاص داده است . هدايت اين كتاب را در مدّت سى سال و در سال 1288 تأليف نموده است .

هدايت ، شرح حال فيض كاشانى را در مجمع الفصحاء چنين مىنگارد :

« فيض كاشانى قدّس سره »

« فيض كاشانى قدّس سره و هو فخر المحقّقين و زين العارفين مولانا مرتضى المدعوّ به محمّدمحسن ، آن جناب از متكلّمين عهد خود بوده و مراتب حكمت را در نزد صدرالحكماء الالهيين مولانا صدرالدّين شيرازى اقتباس نموده و افضل حكماى عهد گرديده به مصاهرت صدرالدّين نيز اختصاص جسته و خود نيز همشيره‌زادهء مولانا نوراى كاشى است كه با شاه عبّاس ثانى معاصر بوده است و جناب مولانا محسن در همهء كمالات و تمام علوم صورى و معنوى اكمال و افضل علماى متأخّرين و متقدّمين بوده و تصانيف آن جناب بسيار است و دفاتر و رسالات نفيسه دارد از جمله « تفسير