فيضنامه ( فارسى ) — الصفحة ٣١

فيلسوف الهى و فقيه نامى ملّا محسن فيض كاشانى و سطرى چند از زندگانى او

« فيّاض » مىنويسد : لقب « فيض » و « فيّاض » را صدرالدين شيرازى شخصاً به دو شاگرد و دو داماد دانشمند خود داد كه تخلص شعرى هر دو نيز بوده است .

سپس از دانشمند نامور ميرزا عبداللَّه اصفهانى مؤلّف « رياض العلماء » نقل مىكند كه زن فيض به پدر شكايت نمود : لقب « فيّاض » كه به شوهر خواهر من داده‌اى صيغه مبالغه است و دلالت بر فيض زياد مىكند ، به عكس « فيض » كه لقب شوهر من است و مصدر مىباشد ، و چنين دلالتى ندارد !

ملا صدرا به دخترش فرمود : « غم مخور كه لقب شوهر تو چون مصدر است ، اصل فيض و حقيقت آن مىباشد ! فيض مطلق است و نيازى به قيد ندارد » .

« فيّاض » نيز مانند « فيض » شاعر بوده ( به علاوه مقام عالى علمى كه داشته ) ديوان او هم چاپ شده است .

مؤلّف « روضات » ذيل شرح حال « فيض » نيز ضمن اشاره به اين موضوع و اين كه « فيض » و « فيّاض » هر دو شاگرد و داماد ملّاصدرا حكيم مشهور بوده‌اند ، مىنويسد :

فيض اين اشعار را براى عبدالرزاق لاهيجى ( كه گويا در قم مقيم بوده است ) نوشت و ارسال داشت :

قلم گرفتم و گفتم مگر دعا بنويسم * تحيتى بسوى يار بى وفا بنويسم

ز شكوه بانگ برآمد مرا نويس دلم گفت * به هيچ نامه نگنجى تو را كجا بنويسم

دعا و شكوه بهم در نزاع و من متحير * كدام را ننويسم كدام را بنويسم

اگر سر گله و شكوه واكنم ز تو هيهات * دگر چها به لب آرم ، دگر چها بنويسم