فيضنامه ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٧

جرعهء اوّل

تو حيد تو را به جان و دل گفت « 1 » گرد شرك از جبين خود رُفت

اينك به گناه خود مقرّست‌بر وحدت ذات تو مصرّست « 2 »

يغفر ما دون ذاك « 3 » گفتىدرّ لا تقنطوا « 4 » بسفتى

اين « 5 » گرد و غبار اسرفوا « 6 » را جاروب زدى به مِكنَسِ « 7 » « لا » « 8 »

گر تو گويى كه : طاعتت كو ؟ من هم گويم : شفاعتت كو ؟

گويى كه : تو در گنه « 9 » فزودىگويم كه تو هم غفور بودى !

گويى كه خطاى توست بسيارگويم كه تويى كريم « 10 » و غفّار

گويى كه : بگير آتش ! اين « 11 » راگويم كه : « لا إله الّا »

كاين حرف هميشه گفته‌ام من‌درّ توحيد سفته‌ام من

چون مىسوزى تو اين زبان راكو گفته هزار بار آن « 12 » را ؟ !

آتش به حواليش نپويدآن كاشهد « 13 » و لا إله گويد

ما را به تو اعتقاد اين است‌اين ظنّ حَسَن مرا يقين است

يا رب ! تو به ظنّ « 14 » خود رسانم از درگه خويشتن نرانم

ز اهوال قيامتم امان ده‌جايم به بهشت جاودان ده « 15 »

تا چند چنين فسرده باشم ؟ ! در قبر بدن چو مرده باشم ؟ !

چند آتش بىغمى فروزم ؟ ! وز « 16 » خامى كار خويش سوزم ؟ !

نه « 17 » بندگيى ، نه « 18 » درد دينى ! نه در ره معرفت ، يقينى !

در ظلمت تن ، چراغ جان مُرددر قالب سرد ، قلب ، افسرد

نه درد دلى ، نه سوز جانى نه گريه ، نه نوحه « 19 » ، نه فغانى

بيدرديهاى « 20 » دل فسردم‌وز درد فسردگى بمردم

نه اشك « 21 » سرخ‌و « 22 » روى « 23 » زردى نه سينهء گرم و آه سردى

گويى كه به بندگان نمانم‌يا هيچ به زندگان نمانم

يارب ! جان را تو گرم گردان‌سنگ دل را تو نرم گردان

در سينه‌ام آتشى برافروززان آتش ، كن شب مرا روز « 24 »

( 1 ) . مراد از « توحيد گفتن » ، خداوند را به يگانگى ياد كردن است . سنايى نيز گويد : « همه توحيد تو گوييم . . . » . ( 2 ) . ل : مقرّاست . ضبط متن موافق است با م . ( 3 ) . اشارت است به « إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ . . . » ( النساء / 48 و 116 ) . ( 4 ) . اشارت است به : « قُلْ يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً . . . » ( الزمر / 53 ) . ( 5 ) . م : . و ان ؛ ضبط متن منطبق است بر ل و ج . ( 6 ) . م و ج و ل : اسرفوه . صحيح همان است كه ما ضبط كرده‌ايم . اشارت به بهره‌اى از آيت 53 از سورهء الزمر است ، كه پيشتر خاطرنشان كرديم . ( 7 ) . ل : نميكنى . ( 8 ) . تعبير « مكنس لا » و « جاروب لا » از تعابير اصطلاح‌گونه و مهم در ادب عارفانه و صوفيانهء پارسى است كه سنايى و . . . به كار برده‌اند . ( 9 ) . م : كنهه . ( 10 ) . م : غفور . ضبط متن منطبق است بر ل و ج . ( 11 ) . ل : او . ( 12 ) . ل : او . ( 13 ) . م : + و . ( 14 ) . م : بِطنّ . در متن ل « بلطف » آمده و بالاى سطر « بظنّ » به عنوان نسخه بدل نوشته شده است . ج : بلطف . ( 15 ) . م : + جرعهء دويّم خطاب با نفس است مشتمل بر سه نَفَس ، نَفَس اوّل . ل : + نفس سيم . ( 16 ) . ل : ور ( يا : در ) . ( 17 ) . ج : نى . ( 18 ) . ج : نى . ( 19 ) . ل : نه توبه نه گريه ؛ ج : نه نوحه نه گريه . ضبط متن منطبق است بر م . ( 20 ) . م : از بيدردىّ . در ل « از بيدردى » به عنوان نسخه بدل بالاى سطر نوشته شده ولى متن همان « بيدرديهاى » است . ضبط متن موافق ج است . ( 21 ) . م و ل : اشكى . ( 22 ) . ج : و نه . ( 23 ) . م : رنگ . ضبط متن منطبق است بر ل و ج . ( 24 ) . اين بيت در ل اينجا نيست و پس از « جامى دگرم بده كه زارم . . . » آمده .