رساله هاى فقهى و اصولى — الجزء ١، الصفحة ٣٨١
امر سوم : شناختن ماهيّت فقيه وحدود ونفور فقاهت
ارسال رُسُل ونزول احكام آسمانى است ، به سه قسمت ، تجزيه مىشود :
1 . أفكار وحركات مغزى وفكرى أو .
2 . صفات ومَلكات روانى أو .
3 . حركات بدني وهمهء قلب وانقلاب اندام أو .
وما ، طبق بررسى كامل ودقّت نظر ، [ در ] مىيابيم كه : هر يك از شرايع آسمانى واحكام نازلهء الهى نيز به سه قسمت ، منقسم مىشود ؛ وهر قسمتى ، براي هدايت وتطهير وتزكيه وتكميل بُعدى از ابعاد سهگانهء انسان است ؛ قسمتى كه بُعد فكرى انسان را هدايت وتكامل مىبخشد ، أصول اعتقادات ؛ وقسمتى كه ناظرِ صفات روانى وحالات روحي أو است ، قسمت اخلاق ؛ وقسمتى كه اشراف بر اعمال بدني أو دارد واصلاح كنندهء انسان در اين بُعد است ، احكام ودستورات عملي دين است .
ومتخصّص در قسمت اوّل ، به نام متكلّم ؛ ودر قسمت دوم ، به نام اخلاقى ؛ ودر قسمت سوم ، به نام فقيه ناميده مىشود .
ونتيجة آن كه : بحث ما ، دربارهء دانشمندى است كه در بُعد احكام فرعى وبرنامههاى عملىِ دين اسلام ، عالم ووارد وداراى تجربه وتخصّصى باشد ؛ ونام أو فقيه است .
امر سوم : شناختن ماهيّت فقيه وحدود ونفور فقاهت
امر سوم : شناختن ماهيّت فقيه وحدود ونفور فقاهت
[ اين مسئله ] و [ نيز ] شرايط رسيدنِ يك دانشجوى ديني بر حدّ فقاهت ، مربوط به تعريف منطقىِ فقيه وبيان اجمالي از مقدّمات مربوطهء آن است .
امّا تعريف منطقىِ فقيه ، آن كه : فقيه ، عبارت است از شخصي كه قوّه ونيروى فعلى براي استخراج همه ويا أغلب احكام شرعي وقوانين كلّى وجزئي اسلامى را از منابع اوّليّهء آن داشته باشد .
وبه تعبير ديگر ، آن مقدار از حضور ذهني ، راجع به مقدّمات استنباط ، داشته باشد ، كه اگر وسايل وابزار لازم را در اختيارش قرار دهند وحكمي از احكام شرع