دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٩١

Code - 262 ابو خلسا Alkanna tinctoria Tausch

مزمار الراعى عصى الراعى خوانند ( اختيارات نسخه چاپى ص 416 ) مزمار الراعى زمارهء الراعى خوانند و گويند عصى الراعى است ( اختيارات نسخه خطى كتابخانه شخصى ) .

[ صاحب اختيارات بر خلاف نظريات قدما اشتباها دو گياه مزمار الراعى و عصى الراعى را يكى دانسته و مزمار الراعى ، زمارهء الراعى ، اذان العبد ، اذان العنز ، هوجره و هوفقسيداس را همسان با واژه عصى الراعى آورده است درحالىكه عصى الراعى يا بطباط با نام علمى

Polygonum aviculare L

غير از مزمار الراعى است ] .

مزمار الراعى . . . خوردن آن همراه با تخم هويج و عسل از بين‌برنده نفخ و دردهاى متواتر شكمى بوده و شستشوى موى سر با آن باعث دراز شدن موى سر مىشود . . . ( تت تذكره 297 ) .

نباتى است برگش شبيه به بار تنگ و از آن بزرگتر . . . محلل اورام و رافع سموم قدر شربتش از آب او يك وقيه و در مطبوخ تا پنج درهم و از بيخ او از يك مثقال تا دو درهم و بدلش لسان الثور است . . . ( تحفه 245 ) .

اذان العبد به لغت بربرى مزمار الراعى است ( تحفه 17 و فرهنگ مخزن ) .

هوجره و هوفقسيداس مزمار الراعى است ( تحفه 260 ) [ همانطوريكه در بالا آمد صاحب اختيارات اذان العبد ، هوجره و هوفقسيداس را عصى الراعى دانسته است ، برهان قاطع نيز به تبع اختيارات هوجره و هوفقسيداس را با عصى الراعى يكى دانسته است ] .

مزمار الراعى بكسر ميم و سكون زاى معجمه و فتح ميم و الف و ضم را . . . خوردن آن با دوقو مسكن فواق [ سكسكه ] و درد رحم . . . ( مخزن 536 ) .

محلل اورام و دافع سموم قدر شربت از مطبوخ برگش چهار مثقال و از بيخش دو مثقال است . . . ( فروغ ناصرى 567 ) .

آليسما پلانتاگر ( فرانسه ) پلانتن داوو ( بارتنگ آبى ) . . . در روسيه ريشه اين گياه را در دفع كلب الكلب [ گاز گرفتگى سگ هار ] استعمال مىكنند ( پزشكىنامه جلد 2 - 774 ) .

گياه با نام علمى كه در صدر آمده و اسامى ذكرشده در ذيل در واژه‌نامه‌ها آمده است .

مزمار الراعى ، اليزما ، اليسما ( معجم الطبى 187 ) مزمار الراعى ( تداوى 329 ) ، آذان العنز ، زمارهء الراعى ، سنبل الملك ، مساس ( الجزاير ) ( معجم العلوم 39 ) ، آذان العنز ، زمارهء الراعى ( معجم المصور 34 ) ، مزمار الراعى . . . لسان الحمل الماء ( ميكى ) ، بارهنگ آبى ، قاشق واش ( فرهنگ كشاورزى 19 - 444 ) ، قاشق شيطان ( فرهنگ نامها ) ، آذان العبد ( قاموس ، دهخدا ) .

Code - 262 ابو خلسا Alkanna tinctoria Tausch

Code - 262

ابو خلسا

Alkanna tinctoria Tausch

گياهى است كه نام يونانى آن انخوسا

Ankhusa

مىباشد و واژه‌هاى " انجوشا " ، " انحسا " ، " انجوسيا " ، " انحوسا " ، " انحيا " اشكال تصحيف‌شده آن مىباشند . اين گياه در كتاب دياسقوريدوس ذيل " انحسا " در الحاوى " انجوشا " در ابنيه " شنكار " در صيدنه " اروسا " در قانون ، شرح اسماء ، مفردات ابن بيطار و تذكره " شنجار " در اختيارات ، تحفه و مخزن " ابو خلسا " آمده است . واژه‌هاى فوق الذكر در كتابهاى