دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٨٥

Code - 250 حاج ( رازى ) Alhagi camelorum L

Code - 241 تونگ خوشه‌اى Aleurites cordata ( Loisel ) Desf

Code - 241

تونگ خوشه‌اى

Aleurites cordata ( Loisel ) Desf

جنس آليورتيس چهارگونه درختى يا درختچه‌اى دارد كه در شرق آسيا و جزاير اقيانوس آرام مىرويند .

دوگونه آن

fordii Hemsl , Cordata ( Loisel ) Desf

در حدود 50 سال قبل به ايران وارد و در لاهيجان كاشته شده و اكنون درختان قطورى شده‌اند .

روغن دانه دو گونه فوق و نيز دوگونه

Trispema Blanco , Triloba Forst

براى تهيه روغن سكاتيف به كار مىرود كه در رنگرزى مورد استفاده قرار مىگيرد . روغن دانه تونگ از خارج به عنوان ضد عفونى كننده و التيام‌بخش براى سوختگى ، زخم و بيماريهاى انگلى پوست و به عنوان مسكن در درد سياتيك مصرف مىشود . روغن‌دانه‌ها نيز اثر مسهلى دارد كه حتما بايد تحت نظر پزشك مصرف گردد .

Code - 243 تونگ Aleurites fordii Hemsl

Code - 243

تونگ

Aleurites fordii Hemsl

مراجعه شود به كد 241 .

Code - 245 تونگ Aleurites moluccana Willd

Code - 245

تونگ

Aleurites moluccana Willd

مراجعه شود به كد 241 .

Code - 250 حاج ( رازى ) Alhagi camelorum L

Code - 250

حاج ( رازى )

Alhagi camelorum L

ديوسكوريد گويد ضماد برگ آن در گزيدگى حشرات مفيد است ( ترجمه از الحاوى 20 - 313 ) . [ بنا بر گفته ابن بيطار رازى اشتباها اريقى را حاج ترجمه كرده است من نيز هرچه در كتاب دياسقوريدوس جستجو نمودم راجع به حاج چيزى نيافتم اما اينكه ابن بيطار گفته است كه رازى ارتقى " صحيح : اريقى " را معادل حاج دانسته جاى ترديد است زيرا در الحاوى جلد 20 ص 12 ماده اريقى را آورده هرچند اين نيز در مقابله با كتاب دياسقوريدوس اختلاف فاحش دارد ] . ابو ريحان تحت عنوان ترنجبين مىنويسد :

ترنجبين ، فرازى گويد شبنمى است كه فرود آيد . . . حمزه گويد حاج را در خراسان " تر " و در فارسى " ارود " و در اصفهان " اشترخار " گويند . . . ( تت صيدنه عز 147 ش 210 ) . هم او ذيل ماده حاج مىنويسد :

صاحب مشاهير گويد حاج درختچه كوچكى است كه در شوره‌زارها مىرويد . ميوه آن سرخ خونىرنگ است و آن را " اشترخار " نامند و فرازى گويد كه آن را به هندى " جواسا " گويند و اينكه گفته شده است كه در شوره‌زار مىرويد اين‌چنين نيست . . . در داخل ميوه آن دانه‌هائى است به اندازه ارزن و قرمزرنگ . . . در برگ آن خاصيتى است كه حشره‌اى سبزرنگ كه داراى سرى پهن مىباشد در آن بوجود مىآيد . . . و آن گياهى است كه در بعضى زمينهاى مرغوب ترنجبين بر آن مىنشيند . ابو حنيفه [ دينورى ] گويد اهل عراق