دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٩

Code - 221 جعده خزنده Ajuga reptans L

عرصف ، صنوبر الارض ، كمافيطوس ، خامانيطس ، كمفطوس ، قمفطش ، قمفيطس ، خمافيطوس ، عرسف ، عرصف

Ajuga chamaepitys ( L . ) Schreb

( مايرهوف 190 شرح اسماء ، بهرامى ، گياهان داروئى جلد 4 - 144 ، معجم العلوم الطبيه 35 ، معجم المصور 29 ) .

Code - 220 كمافيطوس ( 2 ) Ajuga iva ( L . ) Schreb

Code - 220

كمافيطوس ( 2 )

Ajuga iva ( L . ) Schreb

كمافيطوس معرب واژه رومى

Chamaepitys

ديوسكوريد مىباشد ، ديوسكوريد تحت اين نام مىنويسد :

گياهى است يك ساله كه هرساله مىرويد . . . برگ آن شبيه به حى العالم صغير . . . [ رجوع شود به كمافيطوس 1 ] . . . نوع ديگرى از آن وجود دارد كه برگ و گل آن شبيه به نوع اول است دانه آن سياه و بوى آن مانند بوى درخت كاج است و اثرات درمانى آن نيز مانند نوع قبلى ( كمافيطوس 1 ) مىباشد . . . ( تت كتاب دياسقوريدوس 307 ) .

بعد از مدتها فراموشى اين گياه در مخزن الادويه آمده است در اين كتاب نيز زير واژه كمافيطوس بعد از شرح نوع ( 1 )

[ Ajuga comata stapf ]

نوع ديگرى از

Ajuga

را شرح داده مىنويسد : و شاخهاى آن به قدر يك ذرع شبيه به اذخر و شعبه‌هاى آن باريك و گل آن شبيه به صنف اول و برگ و تخم آن سياه رنگ و در بو شبيه به بوى صنوبر . . . ( مخزن 490 ) .

اين گياه در ليبى شندقوره و در ساير كشورهاى عربى جعده و مسيكه ناميده مىشود .

مواد موثره گياه

Ecdusterone , Cyasteron

كمى

Dysterone

و تانن مىباشد . براى قسمتهاى هوائى گياه اثر پائين‌آورنده قند خون ذكر شده است و جوشانده آن به عنوان ضد تب و براى درمان ديابت مصرف سنتى دارد .

اين گياه در ايران رويش ندارد .

Code - 221 جعده خزنده Ajuga reptans L

Code - 221

جعده خزنده

Ajuga reptans L

گياهى است چند ساله ، علفى به بلندى تا 40 سانتيمتر با ساقه‌هاى زياد ، چهارگوش كه سطح آن كركى ، ساقه‌ها خزنده و مانند بوته توت‌فرنگى در انتها توليد ريشه‌هائى مىكند كه به زمين فرورفته گياه جديدى توليد مىكند . گل‌ها آبى ، گلى و ندرتا سفيد ، برگ‌ها بيضوى كامل و يا به لوپهاى دندانه‌دار تقسيم مىشوند .

گياه در جنگل‌ها ، دشتها و مناطق مرطوب اروپا ، آسيا ، شمال افريقا ، مراكش ، تونس ، الجزاير و در ايران در چمن‌زارهاى رشت ، لاهيجان ، گرگان و نوشهر مىرويد .

در فرانسه گياه را در موارد گاستروآنتريت ، التهاب مجارى ادرار ، هموراژى به مقدار 20 تا 30 گرم براى يك ليتر آب كه پس از جوشاندن 10 تا 15 دقيقه مىگذارند بماند در روز 2 تا 3 فنجان مصرف مىنمايند .

گياه را به عربى شندقوره ، در لبنان سنفيتون صغير ، عشبه النجارين ، حشيشة الجرح ، عرصف المداد و در سوريه عاجوقه و عرصف و در قسمتهاى مختلف ايران ، فرش منجوقى و ريش تره ( لاهيجان ) مىنامند .