دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٩

Code - 112 فرنجمشك 1 - Acinus arvensis ( Lam . ) Dadly , 2 - Acinus graveolens ( M . B ) Link .

( 2 * ) - صقليه - صقليه خوانند به نزديكى روميه كوهى بزرگ از گرد اين جزيره برآيد و خزينه روميان اندرين جزيره بودى اندر قديم از استوارى اين جزيره ، درازاى او هفت منزل اندر پهناه پنج منزل . . . ( حدود العالم فصل 4 بند 32 ) . ظاهرا جزيره سيسيل است .

( 3 * ) - اصل انتصاب النفس : تنگ‌نفس ايستاده

Ortopnea

حالتى كه بيمار فقط در حالت ايستاده يا نشسته مىتواند به راحتى تنفس نمايد اين حالت معمولا در آسم قلبى مشاهده مىشود .

( 4 * ) - قبه برآمدگى هر چيز را گويند ( برهان ) ، در عربى به نام قبهء الفرج ، جبل الزهره ، برآمدگى عانه زن يا تپه ونوس ، قله ونوس

Jons veneris

را مىنامند لذا منظور از قبه گل ، نهنج گل يا مجمع الازهار ، طبق گل

Receptacle

مىباشد .

Code - 106 سابونا ( فوزى ) Achras sapota L

Code - 106

سابونا ( فوزى )

Achras sapota L

در ليبى از پوست تنه درخت به عنوان تب‌بر ، قابض و مقوى و از دانه براى زياد كردن پيشاب استفاده مىشود . سابوتا درخت مولد صمغى به نام گم‌شيكل مىباشد . از گم‌شيگل ، وانيل و عصاره نارنج آدامس چيگل تهيه مىشود .

MPL . 156 )

، معجم المصور 78 ، گياهان داروئى جلد 3 - 302 ) .

Code - 108 حمشد Achyranthes aspera L

Code - 108

حمشد

Achyranthes aspera L

گياهى است كه در سرتاسر هند به صورت علف هرزه و در چين ، سيلان و افريقا ، امريكا و ايران نيز رويش دارد از جوشانده گياه در هند جهت درمان جزام و عوارض آن و زياد كردن پيشاب در استسقاء ( خيز عمومى انساج ) . كورك ، مارگزيدگى و در چين از جوشانده ريشه گياه براى تشديد درد زايمان و وضع حمل ، خون‌مردگى و از بين بردن لخته‌هاى خون استفاده مىشود . محل رويش آن در ايران در جنوب ، مكران و قصر قند است .

مآخذ : ( مارتيندال 28 ص 1488 ، معجم العلوم الطبيه 15 ، معجم المصور 14 ، گياهان داروئى جلد 4 - 229 ) .

Code - 112 فرنجمشك 1 - Acinus arvensis ( Lam . ) Dadly , 2 - Acinus graveolens ( M . B ) Link .

Code - 112

فرنجمشك

1 - Acinus arvensis ( Lam . ) Dadly , 2 - Acinus graveolens ( M . B ) Link .

گياهان فوق از زمان اشكانيان در امر درمان وارد شده و آنها را يك گياه دانسته و به زبان پهلوى پارتى

Palang mushk

پلنگ موشك و در اواخر زمان ساسانيان فلنجمشك نيز ناميده و با اين نام اخير در كتاب الحاوى رازى به نقل قول از قلهمان پزشك ايرانى آمده است و از قرن سوم هجرى تا يك‌صد سال قبل 1275 شمسى به نام فرنجمشك مشهور بوده است ، ديوسكوريد اين گياهان را "

Akinos

" ناميده كه واژه

acinos

لاتين مشتق از آن است و اصطفن و حنين آن را به آقينش معرب نموده‌اند .

ديوسكوريد گويد

Akinos

كه بعضى آن را افنش نيز ناميده‌اند گياهى است با شاخه‌هاى نازك كه در اكاليل [ جمع اكليل به معنى سربند يا تاج ] به كار برده مىشود گياه آن شبيه به بادروج [

Ocimum basilicum L .

] و معطر مىباشد بعضى آن را كشت مىكنند . شكم‌روش و خون قاعدگى با