دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٠٠
تركيبات شيميائى :
دهند تا موم ذوب شود در ترك‌خوردگى ناشى از سرما كه چركى شده باشد موثر مىباشد 2 * برگ شلغم مدر مىباشد . دانه آن را در داروهاى پادزهر داخل مىكنند و در موارد گزيدگى جانوران و مسموميت با داروهاى كشنده به كار مىبرند و خوردن آن تمايل جنسى را زياد مىكند 3 * .
شلجم ، ريشه شلغم ، نفاخ ، ديرهضم و زيادكننده اسپرم مىباشد 4 * آماسهائى كه از سردى بود بگشايد و آبش خصر 5 * را ساكن كند 6 * " از جمله اين غذاها كه گفتم آب پشت 7 * افزايند جن گزر ، بياز و شملغ . . . گزر بسيار غذا بود و گرم و نفاخ و شلمغ بر اين قياس بود و ليكن نيك بسيار غذا نبود " 8 * لفت به پارسى شلغم ناميده مىشود و معرب آن شلجم است . جالينوس گويد كه برى آن بونيون 9 * و نوع بستانى آن جنخليدس
( Gongyles )
و اهوازى گويد به رومى آن را غنكيلى گويند 10 * .
شلغم پخته با گوشت چرب سينه و گلو را نرم مىكند و خوردن خام يا پخته آن براى چشم خوب است .
خوردن برگ آن ادرار را زياد مىكند 11 * . به شيرازى شلم ناميده مىشود . شلغم خردكننده سنگ كليه ، نفاخ و ديرهضم است مگر آنكه با زيره و شيرينى تناول گردد . اگر ريشه خشك‌شده آن را سائيده و با عسل مخلوط نمايند داروى سپرز و سختى در دفع ادرار مىباشد . ضماد آن ورمها را تحليل و خارش را تسكين مىدهد . روغن دانه شلغم ضد نفخ و برطرف‌كننده خستگى مىباشد و به‌طور موضعى و خوراكى آلات تناسلى را تقويت مىكند 12 * .
به يونانى عنقيلى و عنقلى و به پارسى برشاد و شيلم مىنامند در دوم گرم و در اول تر مىباشد . در جيره غذائى مبتلايان به ديابيطس 13 * وارد مىشود براى اين منظور بهتر است روزانه يك ليوان آب شلغم خام به بيماران داده شود . تأثير دانه در قوه باه از ريشه بيشتر مىباشد . دانه شلغم نيز نفاخ و در گزم مزاجان ايجاد سردرد مىكند لذا آن را با سكنجبين ، گلقند و شكر مىخورند . مقدار خوراك دانه حدود 7 گرم مىباشد 14 * .
تركيبات شيميائى :
تركيبات شيميائى :
هر يك‌صد گرم شلغم پخته حاوى كربوهيدرات 5 گرم ، پروتئين 8 / 0 تا 3 گرم ، چربى 6 / 0 گرم ، كلسيم 30 تا 35 ميلىگرم ، فسفر 24 تا 32 ، آهن 4 / 0 تا 5 / 0 ، سديم 12 تا 34 و پتاسيم 100 تا 180 ميلىگرم هم‌چنين ويتامينها نظير ويتامين
50 B 1
ميكروگرم ،
350 B 2
ميكروگرم ، ويتامين
7 C
ميلىگرم ، ويتامين
A
به مقدار كم و بالاخره راپين
Rapin
مىباشد ولى فاقد سينيگرين است . هم‌چنين شلغم بخصوص برگ آن حاوى گلوكوزينولات مىباشد كه تصور مىشود در پيشگيرى از ابتلا به سرطان نقش داشته باشد .
زمان هضم شلغم سه ساعت و كالرى ايجادشده 30 مىباشد .
راپين موجود در شلغم از رشد ميكروبها و قارچها جلوگيرى مىكند . امروزه از شلغم به‌طور سنتى به عنوان مدر و حل‌كننده اوراتها ، دفع‌كننده سنگهاى كليوى ، ضد اسكوربوت ، تسكين‌دهنده سرفه و نزله هاى ريوى و دردهاى رماتيسمى دست و پا و كم‌كننده وزن بدن در تغذيه استفاده مىشود . در مصر خوردن خام آن را در آكنه و اكزما موثر مىدانند .