دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٤٦
تاريخچه و شناسائى :
به نام امبرباريس يا انبرباريس ناميده و اثرات درمانى آنها را يكسان ذكر نموده‌اند در اين مجموعه نيز اثرات درمانى ميوه اين گياهان ذيل كد شماره 907 آمده است .
Code - 899 راس هندى Berberis lycium Royl
Code - 899
راس هندى
Berberis lycium Royl
درختچه‌اى است كوچك از خانواده
Berberidaceae
كه در شرايط مناسب مىتواند به ارتفاع 3 تا 5 / 3 متر برسد پوست ساقه به رنگ سبز مايل به سفيد برگ‌ها بيضوى نوك‌تيز ، كنار پهنك معمولا دندانه‌دار منتهى به خار ، گل زردرنگ ، ميوه تخم‌مرغى و به رنگ آبى كه محل رويش آن هند و پاكستان و افغانستان مىباشد .
اين درختچه را به سانسكريت نيم با
Neemba
به اردو
Ambahaldi
و زارچ مىنامند .
ريشه گياه حاوى آلكالوئيد بربرين مىباشد و مانند نوع
Arista
مقوى و در تبهاى متناوب موثر است .
براى تقويت لثه به صورت موضعى مصرف مىشود هم‌چنين به‌طور موضعى دانه‌هاى جلدى را از بين مىبرد . از ريشه گياه در قديم براى تهيه حضض هندى يا راس هندى استفاده مىشده است . حضض هندى عصاره خشكى است كه از پوست ريشه و قسمتهاى پائين ساقه مخلوط سه گياه هندى از خانواده
Berberidaceae
با نامهاى علمى
Berberis aristata DC . , B . asiaticus Roxb , B . lycium Royl
تهيه مىشود براى تهيه آن پوست ريشه و ساقه گياهان را خرد نموده پس از جوشاندن و صاف كردن به روش
Evaporation
عصاره تقريبا جامد به دست مىآورند . عصاره حاصل‌شده را به هندى رسوت
Rasut
مىنامند .
گياه اول را در هند و پنجاب
Daru haldi
، 1 * مىنامند كه از ريشه سانسكريتى
Daru haridra
مشتق شده است . ريشه گياه در هند و پاكستان رسوت و زريشك و گياه دوم به عربى شوك الحضيض الهندى و گياه سوم در پاكستان امباهالدى 2 * و داروهالدى و زاريشك ناميده مىشود .
تاريخچه و شناسائى :
تاريخچه و شناسائى :
در طب قديم دو نوع حضض معروف بوده است يكى حضض مكى يا عربى كه عصاره گياه
Lycium afrum L
مىباشد و معمولا پسوند مكى يا عربى را نمىآورند بدين‌ترتيب منظور از حضض ( به تنهائى ) نوع مكى يا عربى مىباشد و ديگرى حضض هندى 3 * كه عصاره مورد بحث مىباشد .
در كليه كتب قديم حضض مكى و حضض هندى ذيل ماده حضض شرح داده شده است فقط در مخزن الادويه اين دو مجزا از يكديگر آمده است . ديوسكوريد ضمن شرح
Likion
كه حنين بن اسحق آن را به لوقيون معرب نموده و معادل آن را حضض نوشته است مىنويسد اثر درمانى حضض هندى مانند حضض عربى ولى قويتر مىباشد و عده‌اى تصور مىكنند كه آن عصاره لخنيطس است .
رازى ذيل ماده حضض مىنويسد طبرى گفته است كه حضض هندى عصاره فيلزهرج است و هروى در الابنيه نيز همين را ذكر مىنمايد . بنا بر مندرجات صيدنه ابو ريحان بيرونى ( عربى و ترجمه فارسى ) حضض را به رومى لوقيون و به سريانى " مراره دفيله " و به پارسى پيل زهره و به عربى فيلزهرج و هدل و به