دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٤٥
تاريخچه و كاربرد آن در تغذيه :
طحال موثر مىدانند سابقا از آن بعنوان تب‌بر به جاى كنين استفاده مىشده ولى امروزه آن را فقط در ابتداى مالاريا به كار مىبرند . رسوت را برحسب موارد مختلف با زاج و كره و يا با ترياك مخلوط نموده و در زخمهاى ديرعلاج به صورت موضعى مورد استفاده قرار مىدهند .
Code - 887 شوك الحضض الهندى Berberis asiaticus Roxb
Code - 887
شوك الحضض الهندى
Berberis asiaticus Roxb
گياهى است به ارتفاع 1 تا 5 / 1 متر از خانواده
Berberidacea
داراى برگ‌هاى سبز دندانه‌دار منتهى به خارهاى ريز . ميوه تخم‌مرغىشكل و برنگ آبى تيره كه در ارتفاعات هيماليا و افغانستان مىرويد .
قسمت مورد استفاده آن پوست ريشه مىباشد كه حاوى آلكالوئيدى به نام بربرين مىباشد .
از عصاره ريشه گياه در درمان زخمهاى ديرعلاج استفاده مىشود . هم‌چنين به‌طور خوراكى در بيماريهاى كبد و طحال و به صورت غرغره در بيماريهاى دهان و به منظور تقويت لثه استفاده مىشود . از مخلوط ريشه اين گياه و درختچه‌هاى
Berberis aristata , B . lycium
، در هند عصاره‌اى تهيه مىشود كه آن را رسوت
Rasaut
و در طب سنتى حضض هندى مىنامند .
Code - 895 زرشك آشى Berbris intergerrima Bung
Code - 895
زرشك آشى
Berbris intergerrima Bung
زرشك آشى يا زرشك آبى ميوه درختچه زرشك آشى يا آبى از خانواده
Berberidaceae
مىباشد بلندى اين درختچه به 3 متر مىرسد ، شاخه‌ها متعدد ، ضخيم ، گره‌دار ، قهوه‌اىرنگ و خاردار با برگ‌هاى چرمى و واژ تخم‌مرغى ، كشيده داراى دمبرگ و گل‌آذين خوشه‌اى مىباشد . ميوه‌ها استوانه‌اىشكل ، چروكيده ، به رنگ قرمز تيره و ترش‌مزه و به مصرف تغذيه مىرسند .
اين درختچه در منطقه وسيعى از ايران نظير سياه‌بيشه ، پل زنگوله ، گچسر ، شهرستانك ، همدان ، كرمانشاهان ، كرمان و يزد مىرويد .
تاريخچه و كاربرد آن در تغذيه :
تاريخچه و كاربرد آن در تغذيه :
اخوينى در قرن سوم هجرى آن را به نام زرك ، زرك سرخ ناميده ضمن شرح بيماريهاى مختلف و درمان آنها به بيماران دستور غذائى مىدهد از جمله در بيماريهاى سوءهاضمه و اسهال ناشى از ضعف كبد ( هدايهء المتعلمين ص 366 و 398 ) ، ورم كبد 442 ، يرقان 466 ، طحال 475 ، يرقان سياه 479 ، سنگ كليه 493 ، اكزما 596 ، زخمها و لشمانيوز ( سالك جلدى ) 615 ، تب بلغمى 740 ، تب چهار يك 749 در رژيم غذائى بيماران " زرك‌با " و " زيربا " آمده است كه آش زرشك مىباشد چه با در فارسى ميانه به معنى آش مىباشد مانند شوربا ، غوره‌با ، وزرك و زير به معنى زرشك است .
قدما ميوه‌هاى اين درختچه و
Berberis vulgaris L
كه دانه آنها را خارج كرده باشد و نيز ميوه
Berberis orientalis C . K . schn . Var . Asperma Don
كه زرشك بىدانه مىباشد در تاليفات خود